Phương pháp chẩn đoán & điều trị viêm tụy mạn
Phương pháp chẩn đoán & điều trị viêm tụy mạn Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán viêm tụy mạn Chẩn đoán viêm tụy mạn có thể là khó khăn vì amylase và lipase thường ở mức bình thường sau khi suy giảm chức năng tụy. Chẩn đoán thường dựa vào đánh giá lâm sàng, nghiên cứu hình ảnh và xét nghiệm chức năng tụy. Chẩn đoán hình ảnh: Ở bệnh nhân có tiền sử uống nhiều rượu và những đợt viêm tụy cấp tái phát, việc phát hiện vôi hóa tụy trên phim chụp X quang bụng đơn có thể là đủ. Tuy nhiên, vôi hóa thường xuất hiện muộn trong bệnh và chỉ có thể nhìn thấy ở khoảng 30% bệnh nhân. CT có thể được sử dụng ở các bệnh nhân có tiền sử uống rượu nhiều và khi chụp X-quang đơn thuần không chẩn đoán được. Ở các bệnh nhân không có tiền sử điển hình nhưng có xuất hiện các triệu chứng cho thấy viêm tụy mạn, CT bụng thường được đề nghị để loại trừ nguyên nhân gây ra đau là ung thư tuyến tụy. CT bụng được sử dụng để phát hiện vôi hóa và các bất thường khác của tuyến tụy (ví dụ, nang giả hay ống tụy giãn) nhưng vẫn có thể không phát hiện trong giai đoạn sớm của bệnh. Hiện nay MRI kết hợp với MRCP thường được dùng để chẩn đoán và phát hiện khối u trong tuyến tụy và cung cấp các hình ảnh tối ưu cho sự thay đổi ống dẫn phù hợp với viêm tụy mạn. Sử dụng secretin tĩnh mạch trong MRCP làm tăng độ nhạy cho việc phát hiện những bất thường của ống dẫn và cũng cho phép đánh giá chức năng tụy ở những bệnh nhân viêm tụy mạn. MRI chính xác hơn so với CT và không để bệnh nhân bị chiếu xạ. Nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) là thủ thuật xâm lấn và hiếm khi dùng để chẩn đoán viêm tụy mạn. Các kết quả ERCP có thể bình thường ở các bệnh nhân viêm tụy mạn sớm. ERCP nên dành riêng cho những bệnh nhân cần can thiệp điều trị. Siêu âm nội soi ít xâm lấn hơn, cho phép phát hiện các bất thường trong nhu mô tuyến tụy và trong ống tụy. Phương pháp hình ảnh này có độ nhạy cao và độ đặc hiệu khá hạn chế. Xét nghiệm chức năng tụy: Thử nghiệm chức năng tụy được phân loại là: Trực tiếp và Gián tiếp. Các xét nghiệm trực tiếp để theo dõi sự tiết thực tế các sản phẩm ngoại tiết của tụy (bicarbonate và enzyme), trong khi đó, các xét nghiệm gián tiếp để đo lường các ảnh hưởng thứ phát do thiếu các enzym tụy (ví dụ: Chất béo kém hấp thu). Xét nghiệm chức năng tuyến tụy trực tiếp: Hữu ích nhất ở các bệnh nhân giai đoạn sớm của viêm tụy mạn mà những phương pháp hình ảnh không đưa ra được chẩn đoán. Các xét nghiệm trực tiếp bao gồm truyền tĩnh mạch cholecystokinin để đo lượng enzyme tiêu hóa hoặc truyền hormon secretin để đo lượng bicarbonate. Chất tiết tá tràng được thu thập bằng cách dùng các ống thu dịch dạ dày tá tràng hoặc một máy nội soi. Các xét nghiệm trực tiếp khá rườm rà, tốn nhiều thời gian và không được chuẩn hóa tốt. Các xét nghiệm chức năng tuyến tụy trực tiếp đa số đã được loại bỏ khỏi thực hành lâm sàng và chỉ còn thực hiện ở một vài trung tâm chuyên khoa. Xét nghiệm chức năng tuyến tụy gián tiếp: Ít chính xác hơn trong chẩn đoán giai đoạn sớm của viêm tụy mạn. Những xét nghiệm này liên quan đến máu hoặc mẫu phân. Xét nghiệm trypsinogen huyết thanh là một xét nghiệm không tốn kém và các phòng xét nghiệm thường dùng. Nồng độ trypsinogen huyết thanh rất thấp (<20ng/ml) rất đặc hiệu đối với viêm tụy mạn. Một test 72 giờ cho chất béo trong phân ở bệnh nhân đang theo chế độ ăn nhiều chất béo được sử dụng để chẩn đoán chứng phân mỡ. Thử nghiệm này khá tin cậy nhưng không thể xác định được nguyên nhân gây giảm hấp thu. Trong các xét nghiệm khác, nồng độ trong phân của chymotrypsin và elastase có thể giảm. Các xét nghiệm gián tiếp có sẵn, ít xâm lấn, không tốn kém, và dễ thực hiện hơn các xét nghiệm trực tiếp. Phương pháp điều trị viêm tụy mạn hiệu quả Kiểm soát đau Kiểm soát đau là nhiệm vụ khó khăn nhất trong việc điều trị bệnh nhân viêm tụy mạn. Thứ nhất, nên tư vấn quyết liệt và giới thiệu thích hợp để khuyến khích bệnh nhân ngừng hút thuốc và cai rượu càng sớm càng tốt nhằm làm chậm tiến triển của bệnh. Thứ hai, cần phải phát hiện các biến chứng có thể điều trị được của viêm tụy mãn tính. Bệnh nhân nên ăn một chế độ ăn ít chất béo (<25g/ngày) để giảm sự tiết ra các men tụy. Những bệnh nhân bị viêm tụy mạn nên được giáo dục về thực hành lối sống lành mạnh, và điều này cần được củng cố trong mỗi lần tái khám. Bổ sung men tụy có thể làm giảm đau mạn tính bằng cách ngăn chặn sự giải phóng phóng của cholecystokinin từ tá tràng, do đó làm giảm sự tiết ra các men tụy. Liệu pháp men có nhiều khả năng thành công ở những bệnh nhân mắc bệnh ít tiến triển, ở phụ nữ, và ở bệnh nhân viêm tụy tự phát hơn là ở bệnh nhân viêm tụy do rượu. Mặc dù liệu pháp điều trị bằng men được thử nghiệm vì tính an toàn của nó và các tác dụng phụ tối thiểu, nhưng nó có thể không mang lại lợi ích đáng kể trong việc cải thiện triệu chứng đau. Thông thường các biện pháp này không làm giảm đau, cần phải tăng lượng opioids, làm tăng nguy cơ nghiện. Các thuốc giảm đau hỗ trợ, như thuốc chống trầm cảm ba vòng, gabapentin, pregabalin và thuốc ức chế tái hấp thu serotonin, được sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp với opioids để điều trị chứng đau mạn tính; kết quả thu được khá thay đổi. Thuốc điều trị triệu chứng đau ở viêm tụy mạn tính thường không đạt yêu cầu. Glucocorticoid có thể được sử dụng để điều trị viêm tụy tự miễn. Các phương pháp điều trị khác bao gồm điều trị bằng nội soi, thủ thuật tán sỏi, cắt đám rối thần kinh tạng, và phẫu thuật. Bổ sung enzym tụy. Quản lý bệnh tiểu đường. Quản lý các biến chứng khác. Tiên lượng các trường hợp viêm tụy mạn tính là thay đổi.
Nguyên nhân xơ cứng bì Nguyên nhân dẫn đến xơ cứng bì Nguyên nhân gây ra xơ cứng bì đến nay vẫn chưa được hiểu rõ. Có một số nghiên cứu cho thấy các yếu tố di truyền và môi trường đóng vai trò trong việc gây ra bệnh.