Phương pháp chẩn đoán & điều trị trầm cảm
Phương pháp chẩn đoán & điều trị trầm cảm Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán rối loạn trầm cảm Các xét nghiệm giúp chẩn đoán rối loạn trầm cảm: Tiêu chuẩn lâm sàng (DSM-5). Công thức máu, chất điện giải, và TSH, vitamin B12, và folat cần được thực hiện để loại trừ các rối loạn thể chất có thể gây ra tình trạng trầm cảm. Chẩn đoán rối loạn trầm cảm dựa trên việc xác định các triệu chứng, dấu hiệu và các tiêu chuẩn lâm sàng cụ thể. Để phân biệt rối loạn trầm cảm với những biến đổi về khí sắc/ tâm trạng bình thường, thì phải có cảm giác đau khổ hoặc sự giảm sút đáng kể trong các lĩnh vực xã hội, nghề nghiệp hoặc các hoạt động quan trọng khác. Xem thêm chi tiết: Chẩn đoán trầm cảm ở người trưởng thành được thực hiện như thế nào? Bác sĩ có thể dùng bảng câu hỏi để sàng lọc trầm cảm Sử dụng một số bảng câu hỏi ngắn gọn để sàng lọc, giúp gợi ý một số triệu chứng trầm cảm nhưng không thể dùng để chẩn đoán xác định. Tiêu chuẩn DSM-5 gồm các câu hỏi được dùng để chẩn đoán trầm cảm điển hình, tiêu chí được đưa ra là cá nhân đó phải trải qua 5 triệu chứng trở lên trong cùng khoảng thời gian 2 tuần và ít nhất một trong các triệu chứng phải là tâm trạng chán nản hoặc mất hứng thú hoặc vui vẻ: Tâm trạng chán nản cả ngày và gần như mỗi ngày. Giảm hứng thú đối với tất cả, hoặc hầu như tất cả các hoạt động trong ngày, gần như mỗi ngày. Giảm cân rõ rệt ngay cả khi không thực hiện chế độ ăn kiêng hoặc tăng cân, giảm hoặc tăng cảm giác thèm ăn, gần như mỗi ngày. Suy nghĩ chậm lại và giảm vận động (người khác có thể quan sát được, không chỉ là cảm giác bồn chồn chủ quan hoặc bị chậm lại). Cảm thấy mệt mỏi hoặc mất năng lượng, gần như mỗi ngày. Cảm giác bản thân vô dụng hoặc tội lỗi quá mức, gần như mỗi ngày. Khả năng suy nghĩ/tập trung giảm hoặc trở nên thiếu quyết đoán, gần như mỗi ngày. Suy nghĩ về cái chết, có ý định tự tử lặp đi lặp lại mà không có kế hoạch cụ thể hoặc có ý định tự tử hoặc kế hoạch cụ thể để tự tử. Để được chẩn đoán trầm cảm, những triệu chứng này phải gây ra cho cá nhân đó sự đau khổ hoặc suy giảm nghiêm trọng về mặt lâm sàng trong một số hoạt động xã hội quan trọng đáng kể. Các triệu chứng không được là kết quả của việc lạm dụng chất kích thích hoặc một tình trạng bệnh lý khác. Phương pháp điều trị trầm cảm hiệu quả Phương pháp điều trị trầm cảm bao gồm dùng thuốc hoặc dùng liệu pháp tâm lý hoặc kết hợp cả hai liệu pháp. Nếu các phương pháp điều trị này không làm giảm các triệu chứng, liệu pháp trị liệu bằng sốc điện (ECT) và các liệu pháp kích thích não khác có thể là một lựa chọn. Liệu pháp tâm lý Liệu pháp tâm lý, hay “liệu ​​pháp trò chuyện”, đôi khi được sử dụng để điều trị chứng trầm cảm nhẹ; đối với rối loạn trầm cảm từ trung bình đến nặng, thường áp dụng kết hợp cả liệu pháp tâm lý cùng với thuốc chống trầm cảm. Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) được chứng minh là có hiệu quả trong điều trị rối loạn trầm cảm. Đây là một hình thức trị liệu tập trung vào giải quyết các vấn đề ở hiện tại, giúp một người nhận ra suy nghĩ méo mó/tiêu cực, giúp làm thay đổi suy nghĩ và hành vi để có giải pháp đối mặt với những thách thức theo hướng tích cực hơn. Liệu pháp tâm lý có thể chỉ liên quan đến cá nhân, nhưng có thể bao gồm cả những người khác, như liệu pháp gia đình hoặc cặp đôi, sẽ giúp giải quyết vấn đề trong các mối quan hệ thân thiết này. Liệu pháp nhóm mang những người mắc bệnh tương tự đến với nhau trong một môi trường hỗ trợ và có thể hỗ trợ người tham gia học cách mà những người khác đối phó với những tình huống tương tự. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh mà việc điều trị có thể mất vài tuần hoặc lâu hơn. Trong đa số các trường hợp, có thể cải thiện được tình trạng rối loạn đáng kể trong khoảng từ 10 đến 15 buổi. Thuốc điều trị Một số loại thuốc có thể được sử dụng để điều trị rối loạn trầm cảm: Các thuốc điều hòa serotonin (thuốc đối kháng thụ thể 5-HT2). Thuốc ức chế tái hấp thu norepinephrin-dopamin. Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrin. Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRIs). Thuốc chống trầm cảm dị vòng. Chất ức chế monoamin oxidase (MAOI). Thuốc chống trầm cảm Melatonergic. Thuốc giống ketamine. Việc lựa chọn thuốc có thể được dẫn hướng bằng đáp ứng trước đây với một loại thuốc chống trầm cảm cụ thể. Nếu không, SSRIs thường là lựa chọn ban đầu. Liệu pháp tâm lý được sử dụng để điều trị chứng trầm cảm nhẹ Liệu pháp trị liệu bằng sốc điện (ECT) Sử dụng ở đối tượng dùng thuốc không hiệu quả và có biểu hiện: Trầm cảm nặng có tự sát. Trầm cảm với biểu hiện kích động hoặc chậm phát triển tâm thần. Trầm cảm có hoang tưởng. Trầm cảm trong thai kỳ. Bệnh nhân chống đối ăn uống có thể cần ECT để tránh tử vong. Liệu pháp ECT đặc biệt có hiệu quả đối với rối loạn trầm cảm loạn thần. Đáp ứng khoảng 6 - 10 lần điều trị bằng ECT thường tốt và có thể cải thiện cho người bệnh. Tái phát sau khi điều trị bằng ECT là phổ biến, nên việc dùng thuốc sẽ thường được chỉ định sau khi ngừng ECT. Quang trị liệu Liệu pháp ánh sáng được biết đến nhiều nhất trong điều trị trầm cảm theo mùa nhưng cũng có thể có hiệu quả tương đương khi điều trị chứng trầm cảm không theo mùa. Liệu pháp này có thể thực hiện ở nhà với 2.500 - 10.000lux, khoảng cách 30 - 60cm trong thời gian một ngày (lâu hơn với nguồn ánh sáng ít hơn). Các loại liệu pháp kích thích não khác gần đây được sử dụng để điều trị chứng trầm cảm kháng thuốc bao gồm kích thích từ trường xuyên sọ (rTMS) và kích thích thần kinh phế vị (VNS) và một số phương pháp điều trị bằng kích thích não khác vẫn còn đang được nghiên cứu. Lưu ý: Phải tuân thủ hướng dẫn điều của bác sỹ khi sử dụng các loại thuốc được chỉ định. Tìm hiểu thêm: Những phương pháp điều trị trầm cảm và lưu ý 9 cách vượt qua trầm cảm hiệu quả và tự chữa lành
Tìm hiểu chung viêm đa rễ dây thần kinh Viêm đa rễ dây thần kinh là gì? Viêm đa rễ dây thần kinh là một bệnh lý phổ biến ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Nó được đặc trưng bởi viêm và tổn thương mất bao myelin của các rễ dây thần kinh ngoại biên. Bao myelin giúp truyền tín hiệu nhanh hơn trong dây thần kinh ngoại biên. Khi bao myelin bị tổn thương, tín hiệu truyền đi chậm hơn, gây ra các triệu chứng lâm sàng. Bệnh viêm đa rễ dây thần kinh được chia thành hai loại chính: Viêm đa rễ dây thần kinh cấp tính: Còn được gọi là hội chứng Guillain-Barre, là một tình trạng cấp cứu thần kinh có thể gây tử vong khi ảnh hưởng đến các dây thần kinh điều khiển hô hấp và tim. Bệnh thường xảy ra ở mọi độ tuổi và được gây ra bởi tác nhân nhiễm khuẩn kích thích sản xuất kháng thể bảo vệ trong cơ thể. Tuy nhiên, chính các kháng thể này lại tấn công bao myelin của các sợi trục thần kinh. Hội chứng Guillain-Barre thường phát triển sau khi mắc bệnh nhiễm trùng trong vài tuần. Phần lớn trường hợp hồi phục hoàn toàn trong vòng vài tháng đến 1 năm và ít khi tái phát. Một số trường hợp có thể để lại di chứng thần kinh suốt đời. Viêm đa rễ dây thần kinh mạn tính: Trường hợp này hiếm gặp, kéo dài trong nhiều tháng và cũng được coi là bệnh lý tự miễn.