Phương pháp chẩn đoán & điều trị giãn tĩnh mạch thực quản
Phương pháp chẩn đoán & điều trị giãn tĩnh mạch thực quản Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản Nếu bệnh nhân bị xơ gan, bác sĩ nên khám sàng lọc giãn tĩnh mạch thực quản. Tần suất thực hiện xét nghiệm sàng lọc tùy thuộc vào tình trạng bệnh. Các xét nghiệm chính được sử dụng để chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản là: Nội soi Là phương pháp thường được chỉ định để sàng lọc giãn tĩnh mạch thực quản. Bác sĩ đưa một ống nội soi mỏng, linh hoạt, có đèn soi qua miệng, vào thực quản, dạ dày, phần đầu của ruột non (tá tràng); tìm các tĩnh mạch bị giãn, đo kích thước (nếu có); kiểm tra các vệt đỏ và đốm đỏ, thường là dấu hiệu cho thấy nguy cơ chảy máu cao. Có thể thực hiện các thủ thuật điều trị trong khi nội soi. Hình ảnh học Chụp CT bụng và siêu âm Doppler của lách và tĩnh mạch cửa đều có thể gợi ý sự hiện diện của giãn tĩnh mạch thực quản. Siêu âm đánh giá độ đàn hồi nhu mô gan để đo sẹo trong gan có thể giúp bác sĩ xác định bệnh nhân có bị tăng áp lực tĩnh mạch cửa hay không, dẫn đến giãn tĩnh mạch thực quản. Nội soi bằng viên nang Bệnh nhân nuốt một viên nang có kích thước bằng viên vitamin chứa một camera nhỏ, camera này sẽ chụp ảnh thực quản khi nó đi qua đường tiêu hóa. Đây là một lựa chọn cho những người không thể hoặc không muốn nội soi thông thường. Công nghệ này đắt hơn nội soi thông thường và không có sẵn. Nội soi bằng viên nang chỉ giúp tìm ra vị trí giãn tĩnh mạch nhưng không kết hợp điều trị được. Xét nghiệm Vì giãn tĩnh mạch thường đi kèm với bệnh lý về gan nên cần đánh giá tình trạng đông máu. Xét nghiệm bao gồm công thức máu toàn bộ (CBC) với tiểu cầu, thời gian prothrombin (PT), thời gian thromboplastin (PTT) và xét nghiệm men gan. Bệnh nhân đang chảy máu cần xét nghiệm nhóm máu và chéo máu cho 6 đơn vị khối hồng cầu. Bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm để chẩn đoán bệnh giãn tĩnh mạch thực quản Phương pháp điều trị giãn tĩnh mạch thực quản hiệu quả Mục đích chính trong điều trị giãn tĩnh mạch thực quản là ngăn ngừa chảy máu đây là tình trạng nguy hiểm đến tính mạng. Nếu xảy ra xuất huyết, cần cố gắng cầm máu bằng các phương pháp có sẵn. Ngăn ngừa xuất huyết Các phương pháp điều trị để giảm áp lực trong tĩnh mạch cửa có thể làm giảm nguy cơ chảy máu tĩnh mạch thực quản, bao gồm: Thuốc giảm áp lực trong tĩnh mạch cửa: Thuốc chẹn beta có thể giúp giảm huyết áp trong tĩnh mạch cửa, giảm khả năng chảy máu như propranolol và nadolol. Thắt tĩnh mạch có nguy cơ xuất huyết bằng vòng cao su: Nếu giãn tĩnh mạch thực quản có nguy cơ chảy máu cao hoặc nếu đã từng bị chảy máu do giãn tĩnh mạch thực quản trước đó, bác sĩ thực hiện thủ thuật thắt tĩnh mạch qua nội soi. Thủ thuật này có nguy cơ biến chứng nhỏ, như chảy máu và sẹo thực quản. Điều trị xuất huyết Chảy máu giãn tĩnh mạch thực quản đe dọa đến tính mạng cần được điều trị ngay lập tức. Các phương pháp điều trị được sử dụng để cầm máu và đảo ngược hậu quả mất máu bao gồm: Thắt tĩnh mạch đang xuất huyết bằng vòng cao su: Bác sĩ quấn vòng cao su quanh các tĩnh mạch thực quản trong quá trình nội soi. Thuốc làm chậm lưu lượng máu vào tĩnh mạch cửa: Octreotide và vasopressin (thuốc co mạch) làm chậm dòng chảy của máu đến tĩnh mạch cửa. Tiếp tục dùng thuốc cho đến năm ngày sau một đợt xuất huyết. Chuyển hướng dòng máu ra khỏi tĩnh mạch cửa: Nếu các phương pháp điều trị bằng thuốc và nội soi không cầm máu được, bác sĩ thực hiện thủ thuật tạo đường thông cửa chủ trong gan qua tĩnh mạch cảnh (TIPS). Shunt là một lỗ mở được tạo ra giữa tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch gan, mang máu từ gan đến tim. Shunt làm giảm áp lực trong tĩnh mạch cửa và thường làm ngừng chảy máu do giãn tĩnh mạch thực quản. Phương pháp TIPS có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, bao gồm suy gan và rối loạn tâm thần, phát triển khi các chất độc mà gan thường lọc được truyền trực tiếp qua shunt vào máu. TIPS chủ yếu được sử dụng khi tất cả các phương pháp điều trị khác không thành công hoặc như một biện pháp tạm thời ở những người đang chờ ghép gan. Tạo áp lực lên tĩnh mạch bị giãn để cầm máu: Nếu các phương pháp điều trị bằng thuốc và nội soi không hiệu quả, bác sĩ cố gắng cầm máu bằng cách tạo áp lực lên các tĩnh mạch thực quản. Thủ thuật chèn ép bằng bóng là làm phồng một quả bóng để tạo áp lực lên các tĩnh mạch thực quản trong tối đa 24 giờ. Đây chỉ là một biện pháp tạm thời trước khi thực hiện các phương pháp điều trị khác, như TIPS . Thủ thuật này có nguy cơ tái phát chảy máu cao sau khi bóng bị xì hơi. Chèn ép bóng cũng gây ra các biến chứng nghiêm trọng, như vỡ thực quản, có thể dẫn đến tử vong. Phục hồi lượng máu: Bệnh nhân được truyền máu để thay thế lượng máu đã mất và yếu tố đông máu để cầm máu. Ngăn ngừa nhiễm trùng: Tăng nguy cơ nhiễm trùng khi chảy máu, vì vậy bác sĩ chỉ định thuốc kháng sinh để ngăn ngừa nhiễm trùng. Thay thế lá gan bị bệnh bằng lá gan khỏe mạnh: Ghép gan là một lựa chọn cho những người bị bệnh gan nặng hoặc những người bị chảy máu tĩnh mạch thực quản tái phát. Mặc dù việc ghép gan thường thành công, nhưng số người đang chờ được cấy ghép đông hơn rất nhiều so với số nội tạng sẵn có. Điều trị tái xuất huyết Có nhiều nguy cơ tái xuất huyết ở những người đã từng bị chảy máu do giãn tĩnh mạch thực quản. Thuốc chẹn beta và thắt tĩnh mạch nội soi là những phương pháp điều trị được khuyến nghị để giúp ngăn ngừa tái xuất huyết. Sau khi điều trị bằng ban đầu, bác sĩ sẽ lặp lại nội soi trên đều đặn và thắt nhiều vị trí hơn nếu cần thiết cho đến khi các tĩnh mạch thực quản biến mất hoặc đủ nhỏ để giảm nguy cơ tái xuất huyết. Điều trị để ngăn ngừa chảy máu Điều trị nguy cơ Liệu pháp khẩn cấp đang được thử nghiệm để cầm máu do giãn tĩnh mạch thực quản là phun bột kết dính. Bột cầm máu được đưaqua ống thông trong quá trình nội soi. Khi xịt vào thực quản, bột dính vào các tĩnh mạch và giúp cầm máu. Khi tất cả các biện pháp khác không thành công, có thể sử dụng stent kim loại tự giãn nở (SEMS). SEMS có thể được đặt vào khi nội soi và cầm máu bằng cách tạo áp lực lên các tĩnh mạch thực quản đang chảy máu. Tuy nhiên, SEMS có thể làm hỏng mô và di chuyển sau khi được đặt. Nên loại bỏ STENT trong vòng bảy ngày và chảy máu có thể tái phát. Đây vẫn còn là thử nghiệm và chưa có sẵn rộng rãi.
Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa tăng áp tĩnh mạch cửa Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của tăng áp tĩnh mạch cửa Chế độ sinh hoạt: Để điều trị hiệu quả, ngoài việc tuân thủ theo hướng dẫn điều trị của bác sĩ, bệnh nhân nên đi tái khám định kỳ để được theo dõi và đánh giá diễn tiến, tình trạng bệnh, phát hiện bất thường kịp thời để tìm hướng điều trị phù hợp. Bệnh nhân cần có tinh thần lạc quan, tránh căng thẳng, lo âu vì tâm lý có ảnh hưởng rất lớn đến điều trị, nên nói chuyện, giao tiếp với mọi người xung quanh, áp dụng các biện pháp giúp giảm căng thẳng như nuôi thú cưng, đọc sách báo, tập thể dục... Chế độ dinh dưỡng: Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng; Hạn chế uống rượu. Nghiện rượu nặng là một trong những nguyên nhân gây xơ gan Phương pháp phòng ngừa tăng áp tĩnh mạch cửa hiệu quả Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây: Cách tốt nhất để ngăn ngừa tăng áp tĩnh mạch cửa là cố gắng ngăn chặn sự tiến triển của bệnh gan mãn tính khi có thể. Bệnh gan do sử dụng rượu hoặc do bệnh chuyển hóa thường có thể được cải thiện bằng cách thay đổi chế độ ăn uống và lối sống. Viêm gan C có thể được chữa khỏi bằng thuốc kháng virus.