Phương pháp chẩn đoán & điều trị cường giáp
Phương pháp chẩn đoán & điều trị cường giáp Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán cường giáp Các xét nghiệm gồm: TSH, T4 tự do, T3 tự do hoặc T3 toàn phần, đôi khi đo hấp thụ i-ốt phóng xạ. Khi nghi ngờ cường giáp, TSH là xét nghiệm chẩn đoán tốt nhất vì TSH bị ức chế ở bệnh nhân cường giáp, ngoại trừ số ít các trường hợp khi nguyên nhân là u tuyến yên tiết TSH hoặc có sự đề kháng tuyến yên với sự ức chế thông thường của hormone tuyến giáp. T4 tự do tăng trong cường giáp. Tuy nhiên, T4 có thể bình thường ở những bệnh nhân cường giáp thực sự trên nền bệnh lí nặng và nhiễm độc T3. Nếu T4 tự do bình thường và TSH thấp ở bệnh nhân có triệu chứng khó nhận biết và có dấu hiệu cường giáp, thì nên đo T3 huyết thanh để phát hiện nhiễm độc T3; kết quả T3 tăng cao khẳng định chẩn đoán đó. Phương pháp điều trị cường giáp hiệu quả Tùy vào thể trạng bệnh nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh mà bác sĩ sẽ kê đơn thuốc và áp dụng những phương pháp điều trị phù hợp. Methimazole và propylthiouracil (PTU) Các thuốc này ức chế tổng hợp hormon tuyến giáp. PTU liều cao cũng ức chế chuyển đổi T4 thành T3 ở ngoại vi. Khoảng 1/3 bệnh nhân bị bệnh Basedow thuyên giảm bệnh sau giai đoạn từ 1 đến 2 năm điều trị bằng một trong hai loại thuốc mà không cần thêm điều trị nào khác. Vì an toàn hơn nên methimazole được sử dụng thay cho PTU trừ những trường hợp đặc biệt. PTU có khả năng gây suy gan nặng ở một số bệnh nhân <40 tuổi, đặc biệt là trẻ em nên hiện nay chỉ được khuyến cáo trong những trường hợp đặc biệt (ví dụ như trong quý I của thai kỳ, trong cơn bão giáp). Liều khởi đầu thông thường của methimazole là 5 - 20 mg/lần uống 2 lần/ngày và của PTU là 100 - 150 mg uống mỗi 8 giờ. Khi nồng độ T4 và T3 về bình thường, liều được giảm xuống mức thấp nhất có hiệu quả, thường methimazole 5 - 15 mg một lần/ngày hoặc PTU 50 mg 2 - 3 lần/ngày. Kiểm soát bệnh thường đạt được trong 2 đến 3 tháng. Có thể đạt được kiểm soát bệnh nhanh hơn bằng cách tăng liều PTU lên 150 - 200 mg mỗi 8 giờ. Liều dùng như vậy hoặc liều lượng cao hơn (đến 400 mg mỗi 8 giờ) thường được dùng cho những bệnh nhân nặng, bao gồm những bệnh nhân có cơn bão giáp, để ngăn chặn sự chuyển đổi T4 thành T3. Liều duy trì methimazole có thể được tiếp tục trong một hoặc nhiều năm tùy thuộc bệnh cảnh lâm sàng. Carbimazole, được sử dụng rộng rãi ở châu Âu, thuốc được chuyển hóa nhanh chóng thành methimazole. Liều khởi đầu thông thường tương tự như liều methimazole; liều duy trì từ 5 - 20 mg uống 1 lần/ngày, 2,5 - 10 mg 2 lần/ngày, hoặc 1,7 - 6,7 mg 3 lần/ngày. Tác dụng phụ bao gồm phát ban, phản ứng dị ứng, bất thường chức năng gan (bao gồm suy gan với propylthiouracil), và khoảng 0,1% bệnh nhân, giảm bạch cầu hạt trung tính. Bệnh nhân dị ứng với một loại thuốc có thể được chuyển sang thuốc khác, nhưng sự nhạy cảm chéo có thể xảy ra. Nếu xuất hiện giảm bạch cầu hạt, bệnh nhân không thể chuyển sang các loại thuốc khác; có thể sử dụng các liệu pháp khác (như iod phóng xạ, phẫu thuật). Methimazole có ưu điểm chỉ cần uống một lần/ngày, giúp bệnh nhân tuân thủ tốt hơn. Hơn nữa, khi methimazole được sử dụng với liều <20 mg/ngày, mất bạch cầu trung tính ít gặp hơn; với PTU, sự mất bạch cầu hạt có thể xảy ra ở bất kỳ liều lượng nào. Methimazole đã được sử dụng thành công ở phụ nữ có thai và cho con bú mà không có biến chứng ở thai nhi hoặc trẻ sơ sinh, nhưng một số hiếm các trường hợp methimazole có liên quan đến các dị tật trên da đầu và đường tiêu hóa ở trẻ sơ sinh và với bệnh phôi thai hiếm. Do những biến chứng này, PTU được sử dụng trong quý I của thai kỳ. PTU được ưa chuộng hơn trong điều trị cơn bão giáp vì liều dùng (800-1200 mg/ngày) một phần ngăn sự chuyển đổi của T4 thành T3 ở ngoại vi. Sự kết hợp của liều cao PTU và dexamethasone, cũng làm ức chế mạnh chuyển đổi T4 đến T3, có thể làm giảm các triệu chứng của cường giáp nặng và phục hồi T3 huyết thanh về bình thường trong vòng một tuần. Thuốc chẹn beta Các triệu chứng và dấu hiệu của cường giáp do kích thích giao cảm (run tay, đánh trống ngực, lo lắng) có thể đáp ứng với thuốc chẹn beta; propranolol hay được sử dụng nhiều nhất, atenolol hoặc metoprolol có thể thích hợp hơn. Propranolol được chỉ định trong cơn bão giáp giúp cải thiện triệu chứng (trong vòng 2 - 3 giờ với đường uống và trong vài phút nếu tiêm tĩnh mạch). Esmolol có thể được sử dụng trong ICU bởi vì thuốc này cần phải chỉnh liều và theo dõi chặt chẽ. Thuốc chẹn kênh calci (verapamil) có thể kiểm soát nhịp tim nhanh ở những bệnh nhân có chống chỉ định với thuốc chẹn beta. Iốt Iod ức chế sự giải phóng T3 và T4 trong vài giờ. Iodine được sử dụng để điều trị cơn cường giáp, đối với những bệnh nhân bị cường giáp trải qua phẫu thuật cấp cứu không phải tuyến giáp, vì làm giảm chảy máu tuyến giáp để chuẩn bị trước phẫu thuật cho các bệnh nhân cường giáp cần phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp. Iod thường không thường xuyên sử dụng để điều trị cường giáp. Liều thông thường là từ 2 đến 3 giọt (100 đến 150 mg) của dung dịch Kali iod bão hòa uống 3 hoặc 4 lần/ngày hoặc bằng muối natri iod trong 1 L dung dịch muối 0.9% 0,5 đến 1 g truyền chậm cho một lần/ngày. Các biến chứng của điều trị iốt bao gồm viêm tuyến nước bọt, viêm kết mạc và phát ban. Iốt phóng xạ (I131, radioiodine) Tại Hoa Kỳ, Iod phóng xạ thường được khuyến cáo là một lựa chọn điều trị bệnh Basedow và bướu nhân độc tuyến giáp ở tất cả các bệnh nhân, kể cả trẻ em. Liều dùng I131 rất khó điều chỉnh bởi vì không thể dự đoán trước được đáp ứng của tuyến giáp; một số bác sĩ cho liều tiêu chuẩn từ 8 đến 15 mCi. Suy giáp thường xảy ra 1 năm sau đó, và tiếp tục tăng mỗi năm. Tuy nhiên, nếu sử dụng liều nhỏ hơn, tỷ lệ tái phát cao hơn. Liều lớn hơn, ví dụ 10 đến 15 mCi, thường gây ra chứng suy giáp trong vòng 6 tháng. Iốt phóng xạ không được sử dụng ở phụ nữ cho con bú vì có thể xâm nhập vào sữa mẹ và gây ra chứng suy giáp ở trẻ sơ sinh. Trong thời kỳ mang thai, thuốc đi qua nhau thai và có thể gây ra chứng suy giáp trạng nặng ở bào thai. Phẫu thuật Phẫu thuật được chỉ định cho những bệnh nhân bị bệnh Basedow có cường giáp tái phát sau 1 liệu trình thuốc kháng giáp và những người từ chối I131, những bệnh nhân không thể dung nạp thuốc kháng giáp, những bệnh nhân có bướu giáp rất lớn, và ở một số bệnh nhân trẻ tuổi có bướu nhân độc và bướu đa nhân. Phẫu thuật có thể được thực hiện ở bệnh nhân cao tuổi có bướu giáp nhân khổng lồ. Lưu ý: Các loại thuốc khi dùng phải tuân thủ theo sự hướng dẫn của bác sĩ.
Nguy cơ thiểu năng tuần hoàn não Những ai có nguy cơ mắc thiểu năng tuần hoàn não? Thiểu năng tuần hoàn não mạn tính thường xảy ra ở các đối tượng lớn tuổi. Theo báo cáo dịch tễ học tại Trung Quốc năm 2016, tỷ lệ mắc thiểu năng tuần hoàn não mạn tính xảy ra ở ⅔ số người trên 65 tuổi. Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc thiểu năng tuần hoàn não Vì nguyên nhân chính của thiểu năng tuần hoàn não mạn tính là tình trạng xơ vữa động mạch. Do đó, các yếu tố nguy cơ dẫn đến xơ vữa động mạch nên cần được quan tâm, bao gồm: Tăng huyết áp ; Tăng cholesterol máu, tăng lipid máu (tăng mỡ máu); Đái tháo đường; Béo phì; Hút thuốc lá; Tiền sử gia định; Lối sống tĩnh tại. Lối sống tĩnh tại là một yếu tố nguy cơ của xơ vữa động mạch