Phương pháp chẩn đoán & điều trị rối loạn cảm xúc lưỡng cực
Phương pháp chẩn đoán & điều trị rối loạn cảm xúc lưỡng cực Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán rối loạn cảm xúc lưỡng cực Chẩn đoán rối loạn cảm xúc lưỡng cực qua các xét nghiệm: Tiêu chí lâm sàng. Nồng độ thyroxine (T4) và hormone kích thích tuyến giáp (TSH) để loại trừ cường giáp. Loại trừ lạm dụng thuốc kích thích dựa trên lâm sàng hoặc xét nghiệm máu/nước tiểu. Chẩn đoán rối loạn cảm xúc lưỡng cực dựa trên việc xác định các triệu chứng hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ như đã mô tả ở trên, cộng với tiền sử thuyên giảm và tái phát. Chẩn đoán rối loạn lưỡng cực yêu cầu các triệu chứng hưng cảm đủ nghiêm trọng để làm suy giảm rõ rệt chức năng xã hội, nghề nghiệp hoặc cần nhập viện để ngăn ngừa bệnh nhân gây tổn hại cho bản thân hoặc người khác. Một số bệnh nhân có các triệu chứng trầm cảm trước đây có thể đã từng trải qua cơn hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ nhưng không báo cáo, trừ khi họ được hỏi cụ thể. Việc đặt câu hỏi khéo léo có thể tiết lộ các dấu hiệu bệnh tật (ví dụ: Chi tiêu quá mức, bốc đồng, lạm dụng thuốc kích thích...), mặc dù những thông tin đó có nhiều khả năng do người thân cung cấp. Tất cả bệnh nhân phải được hỏi một cách nhẹ nhàng nhưng trực tiếp về ý tưởng, kế hoạch hoặc hành vi tự sát. Các triệu chứng hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ cấp tính tương tự có thể do lạm dụng chất kích thích hoặc các rối loạn thể chất như cường giáp hoặc u pheochromocytoma. Bệnh nhân cường giáp thường có các triệu chứng và dấu hiệu thực thể khác, nhưng xét nghiệm chức năng tuyến giáp (mức T4 và TSH) là một phương pháp sàng lọc hợp lý cho những bệnh nhân mới. Bệnh nhân u pheochromocytoma có tăng huyết áp liên tục hoặc kéo dài rõ rệt; nếu không có tăng huyết áp, không chỉ định xét nghiệm pheochromocytoma. Các rối loạn khác ít gây ra các triệu chứng hưng cảm hơn, nhưng các triệu chứng trầm cảm có thể xuất hiện trong một số rối loạn. Đánh giá việc sử dụng chất gây nghiện (đặc biệt là amphetamine và cocaine) và kiểm tra ma túy trong máu hoặc nước tiểu có thể giúp xác định nguyên nhân do ma túy. Tuy nhiên, vì việc sử dụng ma túy có thể chỉ đơn giản là gây ra một giai đoạn ở bệnh nhân rối loạn lưỡng cực, nên việc tìm kiếm bằng chứng về các triệu chứng (hưng cảm hoặc trầm cảm) không liên quan đến việc sử dụng ma túy là rất quan trọng. Một số bệnh nhân bị rối loạn tâm thần phân liệt có các triệu chứng hưng cảm, nhưng những bệnh nhân này có các biểu hiện loạn thần có thể kéo dài ngoài các giai đoạn tâm trạng bất thường. Bệnh nhân bị rối loạn lưỡng cực cũng có thể bị rối loạn lo âu (ví dụ: Ám ảnh sợ xã hội, cơn hoảng sợ, rối loạn ám ảnh cưỡng chế), có thể gây nhầm lẫn chẩn đoán. Phương pháp điều trị rối loạn cảm xúc lưỡng cực hiệu quả Điều trị rối loạn cảm xúc lưỡng cực hiện nay có 2 phương pháp: Thuốc ổn định tâm trạng (ví dụ: Lithium, một số loại thuốc chống co giật), thuốc chống loạn thần thế hệ thứ 2 hoặc cả hai. Hỗ trợ và trị liệu tâm lý. Điều trị rối loạn lưỡng cực thường có 3 giai đoạn: Cấp tính: Để ổn định và kiểm soát các biểu hiện ban đầu, đôi khi nghiêm trọng. Tiếp tục: Để đạt được sự thuyên giảm hoàn toàn. Duy trì hoặc phòng ngừa: Để giữ cho bệnh nhân thuyên giảm. Mặc dù hầu hết các bệnh nhân mắc chứng hưng cảm có thể được điều trị ngoại trú, nhưng chứng hưng cảm hoặc trầm cảm nặng thường yêu cầu bệnh nhân nhập viện. Điều trị bằng thuốc Thuốc điều trị rối loạn lưỡng cực bao gồm: Thuốc ổn định tâm trạng Lithium và một số thuốc chống co giật, đặc biệt là valproate, carbamazepine và lamotrigine Thuốc chống loạn thần thế hệ thứ 2 Aripiprazole, lurasidone, olanzapine, quetiapine, risperidone, ziprasidone và cariprazine . Các loại thuốc này được sử dụng một mình hoặc kết hợp cho tất cả các giai đoạn điều trị, với các liều lượng khác nhau. Việc lựa chọn thuốc điều trị rối loạn lưỡng cực có thể khó khăn vì tất cả các loại thuốc đều có tác dụng phụ đáng kể, tương tác thuốc phổ biến và không có loại thuốc nào có hiệu quả tuyệt đối. Việc lựa chọn phải dựa trên tiền sử sử dụng thuốc hiệu quả và được dung nạp tốt ở một bệnh nhân nhất định. Nếu bệnh nhân trước đó chưa dùng thuốc để điều trị rối loạn lưỡng cực (hoặc không rõ tiền sử dùng thuốc), thì sự lựa chọn dựa trên tiền sử bệnh của bệnh nhân (liên quan đến tác dụng phụ của thuốc ổn định tâm trạng cụ thể) và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Thuốc chống trầm cảm cụ thể (ví dụ: Chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc [SSRIs]) đôi khi được thêm vào cho trường hợp trầm cảm nặng, nhưng hiệu quả của còn gây tranh cãi; không được khuyến khích như một liệu pháp duy nhất cho các giai đoạn trầm cảm. Truyền ketamine cũng đã được chứng minh là có hiệu quả trong điều trị trầm cảm lưỡng cực nặng. Các phương pháp điều trị khác Liệu pháp sốc điện (ECT) đôi khi được sử dụng cho chứng trầm cảm khó điều trị và cũng có hiệu quả đối với chứng hưng cảm. Quang trị liệu có thể hữu ích trong việc điều trị các triệu chứng trầm cảm theo mùa (với trầm cảm mùa thu - đông và giảm hưng phấn mùa xuân - hè) hoặc rối loạn lưỡng cực I hoặc lưỡng cực II không theo mùa. Nó có lẽ hữu ích nhất như là liệu pháp tăng cường. Kích thích từ trường xuyên sọ, đôi khi được sử dụng để điều trị chứng trầm cảm nặng, kháng thuốc, cũng đã chứng minh được hiệu quả trong chứng trầm cảm lưỡng cực. Giáo dục và trị liệu tâm lý Sự hỗ trợ của những người thân là yếu tố quan trọng để ngăn ngừa các cơn khởi phát cấp tính. Liệu pháp nhóm. Bệnh nhân tham gia vào nhóm tìm hiểu về rối loạn lưỡng cực, di chứng xã hội của nó và vai trò trung tâm của thuốc ổn định tâm trạng trong điều trị. Đây là liệu pháp thường được bác sĩ khuyến khích. Liệu pháp tâm lý cá nhân có thể giúp bệnh nhân đối phó tốt hơn với các vấn đề trong cuộc sống hàng ngày và điều chỉnh theo cách mới để xác định bản thân. Bệnh nhân, đặc biệt là những người bị rối loạn lưỡng cực II, có thể không tuân thủ các chế độ ổn định tâm trạng vì họ tin rằng những loại thuốc này khiến họ kém tỉnh táo và sáng tạo. Bác sĩ có thể giải thích rằng giảm khả năng sáng tạo là tương đối không phổ biến vì thuốc ổn định tâm trạng thường tạo cơ hội để đạt được hiệu suất đồng đều hơn trong các hoạt động cá nhân, học thuật, nghề nghiệp và nghệ thuật. Bệnh nhân nên được tư vấn để tránh các loại thuốc kích thích và rượu, để giảm thiểu tình trạng mất ngủ và nhận biết sớm các dấu hiệu tái phát. Nếu bệnh nhân có xu hướng phung phí về tài chính, nên giao tiền bạc cho một thành viên gia đình đáng tin cậy. Những bệnh nhân có xu hướng quan hệ tình dục bừa bãi cần được cung cấp thông tin về hậu quả (ví dụ: Ly hôn) và các nguy cơ nhiễm các bệnh lây qua đường tình dục, đặc biệt là AIDS . Các nhóm hỗ trợ cung cấp diễn đàn để bệnh nhân nhận được chia sẻ kinh nghiệm và cảm xúc của họ.
Nguyên nhân tiểu đường tuýp 1 Nguyên nhân dẫn đến bệnh lý tiểu đường tuýp 1 Nguyên nhân của sự phá hủy tế bào beta (Beta cells) đảo tụy trong cơ chế bệnh sinh của tiểu đường tuýp 1 đến nay vẫn chưa rõ. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy đa phần bệnh nhân tiểu đường tuýp 1 đều có các kháng thể tấn công tế bào beta tuyến tụy (Pancreas), trong khi ở người bình thường các kháng thể này chỉ đóng vai trò bảo vệ cơ thể nhờ vào khả năng tiêu diệt các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng… Điều này có nghĩa là tồn tại một bất thường miễn dịch bên trong cơ thể bệnh nhân tiểu đường tuýp 1, sinh ra các tự kháng thể gây rối loạn khả năng kiểm soát đường huyết .