Phương pháp chẩn đoán & điều trị nhồi máu não
Phương pháp chẩn đoán & điều trị nhồi máu não Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán nhồi máu não Đánh giá chủ yếu về mặt lâm sàng. Chẩn đoán hình ảnh thần kinh và xét nghiệm đường máu tại giường. Đánh giá xác định nguyên nhân. Chẩn đoán đột quỵ do thiếu máu cục bộ được gợi ý bởi những dấu hiệu thần kinh thiếu hụt máu lên não đột ngột có thể liên quan đến một vùng động mạch cụ thể. Phải phân biệt đột quỵ do thiếu máu cục bộ  với các nguyên nhân khác cũng có thể gây ra triệu chứng tương tự (đôi khi được gọi là giả đột quỵ), chẳng hạn như: Hạ đường huyết. Liệt Todd sau cơn co giật (là tình trạng thiếu hụt thần kinh thoáng qua, thường là yếu, của chi đối bên với tổn thương gây cơn co giật). Đột quỵ xuất huyết não. Hiếm gặp là đau nửa đầu migraine. Nhức đầu, hôn mê hoặc tê liệt và nôn mửa có nhiều khả năng bị đột quỵ xuất huyết não. Đánh giá đột quỵ do thiếu máu cục bộ cần đánh giá nhu mô não, hệ thống mạch máu (bao gồm tim và các động mạch lớn), và máu. Phân biệt giữa các thể đột quỵ bằng lâm sàng là không chính xác; tuy nhiên, một số gợi ý dựa trên kiểu thiếu sót thần kinh, sự tiến triển của triệu chứng và thời gian khởi phát có thể giúp ích. Mặc dù chẩn đoán là lâm sàng, kiểm tra thần kinh và kiểm tra glucose tại giường là bắt buộc. Việc phân biệt giữa đột quỵ do tắc mạch và huyết khối dựa trên tiền sử bệnh, thăm khám và hình ảnh thần kinh không phải lúc nào cũng đáng tin cậy, vì vậy các xét nghiệm để xác định các nguyên nhân thường gặp hoặc điều trị được và các yếu tố nguy cơ của tất cả các thể đột quỵ này cần được làm thường xuyên. Bệnh nhân nên được đánh giá về các nhóm nguyên nhân và yếu tố nguy cơ sau: Tim mạch (ví dụ, rung tâm nhĩ, các bệnh lý cấu trúc tiềm tàng khả năng tạo cục máu đông gây tắc mạch). Mạch máu (ví dụ, hẹp động mạch nặng). Máu (ví dụ, tăng đông máu). Có một số trường hợp đột quỵ không xác định được nguyên nhân gọi là đột quỵ vô căn. Đánh giá não bộ Hình ảnh thần kinh bằng CT hoặc MRI được thực hiện trước tiên để loại trừ xuất huyết trong não, tụ máu dưới màng cứng hoặc ngoài màng cứng và khối u phát triển nhanh, đang chảy máu hoặc đột ngột có triệu chứng. Trong vài giờ đầu tiên, có thể khó phát hiện đột quỵ do thiếu máu cục bộ tuần hoàn trước lớn bằng hình ảnh CT; những thay đổi có thể bao gồm mờ rãnh tiểu não hoặc dải vỏ não, mất đường tiếp giáp màu trắng xám giữa vỏ não và chất trắng, và dấu hiệu động mạch não giữa dày đặc. Trong vòng 6 - 12 giờ từ khi xảy ra thiếu máu cục bộ, bắt đầu có thể nhìn thấy được các ổ nhồi máu có kích thước trung bình đến lớn với mật độ thưa thớt; các ổ nhồi máu nhỏ (ví dụ, nhồi máu lỗ khuyết) chỉ có thể phát hiện khi chụp MRI. Có thể chụp MRI khuếch tán (có độ nhạy cao đối với thiếu máu cục bộ sớm) ngay sau khi chụp CT thần kinh. Chẩn đoán sớm ngay: Các đặc điểm trên hình ảnh CT nhồi máu não không phải ai cũng biết Phương pháp điều trị nhồi máu não Đánh giá tình trạng hô hấp, tuần hoàn của bệnh nhân Đánh giá đường thở, hô hấp và tuần hoàn theo các bước ABC ( A : Airway, B : Breathing, C : Circulation). Ổn định tình trạng người bệnh. Chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cận lâm sàng càng nhanh càng tốt (thường không quá 60 phút) sau khi tiếp nhận bệnh nhân và hoàn thành đánh giá ban đầu. Bổ sung oxy Chỉ định thở oxy qua sonde mũi với cung lượng thấp khoảng 2 l/phút khi bệnh nhân khó thở, da niêm mạc xanh tái, tím hoặc độ bão hòa oxy SaO2 < 95. Kiểm soát đường máu Thực hiện ngay việc xét nghiệm đường máu mao mạch tại giường khi tiếp nhận bệnh nhân cấp cứu. Có thể tiêm truyền tĩnh mạch 50ml glucose ưu trương nếu nghi ngờ bệnh nhân hạ đường huyết (khi chưa có kết quả xét nghiệm). Kiểm soát huyết áp Nếu bệnh nhân có tăng huyết áp sau 72 giờ kể từ khi phát hiện đột quỵ Nếu bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết: Huyết áp tâm thu < 185 mmHg và huyết áp tâm trương < 110 mmHg trước khi dùng thuốc tiêu sợi huyết. Duy trì huyết áp dưới 180/105 mmHg trong 24 giờ đầu tiên sau khi điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết. Nếu bệnh nhân không được chỉ định điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết: Nếu huyết áp ≤ 220/110 mmHg: Bắt đầu hoặc tái điều trị trong 48 - 72 giờ hoặc sau khi triệu chứng trên thân fkinh đã ổn định. Nếu huyết áp > 220/110 mmHg: cố gắng giảm 15% giá trị huyết áp trong 24giờ đầu tiên. Nếu bệnh nhân bị hạ huyết áp (huyết áp tâm thu < 90 mmHg hoặc thấp hơn 30 mmHg so với huyết áp nền) Nếu bệnh nhân mất nước, thiếu dịch cần truyền dung dịch đẳng trương theo áp lực tĩnh mạch trung tâm. Khi đã đủ khối lượng tuần hoàn nhưng huyết áp vẫn chưa tăng thì dùng các thuốc vận mạch như dobutamin và/hoặc noradrenalin. Khám phá phương pháp điều trị: Tham khảo phác đồ điều trị nhồi máu não Bộ Y tế Cần kiểm tra sức khỏe thường xuyên Tái tưới máu bằng thuốc tiêu sợi huyết và/hoặc tái tưới máu bằng dụng cụ trong lòng mạch Tái tưới máu bẳng thuốc tiêu sợi huyết Thuốc tiêu sợi huyết duy nhất đã được chứng minh là có lợi cho những bệnh nhân nhồi máu não cấp là alteplase (rt-PA). Alteplase giúp phục hồi lưu lượng máu não, có thể cải thiện hoặc giải quyết các khiếm khuyết thần kinh. Tuy nhiên, thuốc cũng có thể gây xuất huyết nội sọ, xuất huyết ngoại sọ và phù mạch hoặc dị ứng. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân: Để được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch, bệnh nhân phải đáp ứng các tiêu chí sau (theo AHA/ASA): Chẩn đoán xác định nguyên nhân các triệu chứng và dấu hiệu thần kinh khu trú là do nhồi máu não. Khởi phát triệu chứng từ 4,5 giờ trở xuống trước khi bắt đầu điều trị; nếu xác định được chính xác thì đó là thời gian bình thường cuối cùng của bệnh nhân tính đến thời điểm bắt đầu điều trị. Dấu hiệu thần kinh rõ ràng. Dấu hiệu thần kinh không kín đáo và riêng rẽ. Các dấu hiệu, triệu chứng không gợi ý xuất huyết dưới màng nhện. Trong 3 tháng gần nhất không có đột quỵ hoặc chấn thương đầu. Trong 3 tháng gần nhất không bị nhồi máu cơ tim. Trong 21 ngày gần nhất không xuất huyết tiêu hóa và sinh dục. Trong 7 ngày gần nhất không có tổn thương động mạch tại vị trí không ép cầm máu được. Trong 14 ngày gần nhất không trải qua đại phẫu. Không có tiền sử xuất huyết nội sọ. HATT < 185 mmHg, HATTr < 110 mmHg. Không có bằng chứng chảy máu cấp tính hoặc chấn thương cấp tính. Không dùng thuốc chống đông đường uống, nhưng nếu uống thì INR phải < 1,7. Thời gian hoạt hóa prothrombin (aPT) phải bình thường nếu dùng heparin trong vòng 48 giờ. Số lượng tiểu cầu > 100.000 / L. Đường huyết trên 2,7 mmol/L (> 50 mg/dL). CT scan không nhận thấy dấu hiệu nhồi máu não diện rộng (giảm tỷ trọng trên 1/3 bán cầu) hoặc chảy máu nội sọ. Bệnh nhân và gia đình đồng ý điều trị sau khi bác sĩ giải thích về lợi ích và những rủi ro tiềm tàng của thuốc. Thận trọng khi chỉ định thuốc tiêu sợi huyết cho bệnh nhân đang điều trị bằng thuốc chống kết tập tiểu cầu do tăng nguy cơ xuất huyết nội sọ. Siêu âm xuyên sọ có thể hỗ trợ tiêu sợi huyết rt-PA trong điều trị đột quỵ thiếu máu não cấp tính. Loại bỏ huyết khối bằng dụng cụ Kỹ thuật lấy huyết khối cơ học là phương pháp điều trị cơ bản kết hợp với thuốc tiêu sợi huyết tĩnh mạch (với cửa sổ 4,5 giờ và không có chống chỉ định rt-PA) hoặc đơn trị liệu khi bệnh nhân tới cơ sở y tế ngoài cửa sổ 4,5 giờ sau khi nhồi máu não do tắc mạch lớn. Về lý thuyết, kỹ thuật lấy huyết khối cơ học ít gây ra các nguy cơ chảy máu hơn trong và sau khi tái tưới máu so với dùng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Những bệnh nhân sau cơn đột quỵ từ 6 đến 16 giờ, có cục máu đông lớn ở một trong những mạch lớn ở nền não và đáp ứng các tiêu chí của Hội tim mạch và đột quỵ Hoa Kỳ năm 2018, 2019 có thể được thực hiện phẫu thật loại bỏ huyết khối: Thang điểm Rankin sửa đổi (mRS) từ 0 - 1; Tắc động mạch cảnh trong hay động mạch não giữa (đoạn M1); Tuổi trên 18 tuổi; Điểm đột quỵ NIHSS ≥ 6. Thang CT sớm của chương trình đột quỵ Alberta ≥ 6. Điều trị kết hợp với thuốc kháng kết tập tiểu cầu AHA/ASA khuyến cáo uống aspirin 81 - 325 mg trong vòng 24 - 48h kể từ khi bắt đầu nhồi máu não để giảm nhồi máu não tái phát. Kiểm soát thân nhiệt Nếu sốt > 38°C thì dùng paracetamol (đường uống hoặc viên đặt hậu môn). Nếu bệnh nhân không uống được hoặc không có paracetamol đặt trực tràng thì dùng paracetamol truyền tĩnh mạch. Chống phù não Hiếm khi có phù não đáng kể sau nhồi máu não (10 - 20%) và thường xảy ra vào khoảng 72 - 96 giờ sau khi khởi phát nhồi máu não. Các phương pháp làm giảm phù não: Truyền dung dịch manitol ngắt quãng Ở bệnh nhân bị nhồi máu lớn có phù não đe dọa tính mạng phải phẫu thuật mở sợ giảm áp. Chống động kinh Có 2 – 23% bệnh nhân bị động kinh trong những ngày đầu tiên sau nhồi máu não, thường là động kinh cục bộ, nhưng cũng có thể là những cơn toàn thể. Mặc dù không có chỉ định điều trị dự phòng tiên phát cơn động kinh sau đột quỵ, nhưng nên nên dùng thuốc chống động kinh để ngăn ngừa các cơn động kinh tiếp theo. Một phần nhỏ bệnh nhân bị động kinh mạn tính sau khi nhồi máu não. Động kinh thứ phát sau nhồi máu não được điều trị tương tự như do tổn thương thần kinh. Thuốc chống đông máu và dự phòng huyết khối Nếu bệnh nhân bị nhồi máu não do thuyên tắc (ví dụ rung nhĩ) có thể được điều trị thuốc chống đông máu nhưng cần cân nhắc trước nguy cơ xuất huyết chuyển dạng. Trường hợp bệnh nhân có chức năng thận bình thường, dùng enoxaparin với liều điều trị 1 mg/kg/12h. Liều enoxaparin dự phòng huyết khối tĩnh mạch chi dưới là 40 mg/24h. Trong 3 ngày đầu nằm viện nên xoa bóp chi dưới để giảm được nguy cơ bị huyết khối tĩnh mạch sâu ở bệnh nhân nằm lâu do nhồi máu não cấp tính. Bảo vệ tế bào thần kinh Sau cơn đột quỵ, các tế bào thần kinh ở vùng não thiếu máu tăng phóng thích các chất dẫn truyền dẫn đến càng nhiều tế bào bị hoại tử, thuốc bảo vệ thần kinh ức chế tình trạng này, tăng cường khả năng sống sót của tế bào. Tuy nhiên hiện tại chưa có nghiên cứu có độ tin cậy cao chứng minh tác dụng này. Việc hạ thân nhiệt rất cần thiết khi điều trị bệnh nhân sống sót sau ngừng tim do rung thất hoặc nhịp nhanh thất. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh vai trò của hạ thân nhiệt trong điều trị sớm nhồi máu não. Theo dõi Chú ý trong quá trình theo dõi và điều trị, tình trạng bệnh nhân có thể nặng lên với những biểu hiện suy giảm nhanh chóng chức năng thần kinh hoặc giảm đột ngột hô hấp, tuần hoàn. Bác sĩ cần đánh giá bệnh nhân từng bước theo quy tắc ABC và hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn. Nên chỉ định chụp cắt lớp hoặc chụp MRI để đánh giá tiến triển của ổ nhồi máu cũng như phù não có thể xảy ra, nếu có thể. Khả Năng Hồi Phục Sau Nhồi Máu Não Việc hồi phục hoàn toàn sau nhồi máu não là khó khăn, với tỷ lệ phục hồi hoàn toàn là rất thấp. Tuy nhiên, với sự can thiệp y tế kịp thời và quản lý bệnh hiệu quả, bao gồm chăm sóc y tế thích hợp, vật lý trị liệu, và tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn điều trị của bác sĩ, người bệnh có thể đạt được mức độ phục hồi từ 90% đến 95%. Sự phục hồi này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ tổn thương não ban đầu, tuổi tác và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh, cũng như tốc độ và tính hiệu quả của việc điều trị. Mặc dù không phải tất cả bệnh nhân đều có thể hồi phục hoàn toàn, nhưng nhiều người có thể cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống thông qua các phương pháp điều trị và hỗ trợ tích cực. Kiểm soát cân nặng để hạn chế các yếu tố nguy cơ
Tìm hiểu chung rối loạn lo âu Rối loạn lo âu là một nhóm các bệnh thuộc về tâm thần gây lo lắng và sợ hãi thường xuyên quá mức. Sự lo lắng quá mức có thể khiến người bệnh trốn tránh công việc, trường học, các cuộc họp mặt gia đình và các tình huống xã hội khác. Các loại rối loạn lo âu thường gặp như: Rối loạn lo âu lan tỏa ; Rối loạn hoảng sợ; Rối loạn lo âu xã hội; Ám ảnh sợ đặc hiệu; Chứng sợ khoảng rộng; Rối loạn lo âu chia ly ; Chứng câm chọn lọc; Rối loạn lo âu do thuốc.