Phương pháp chẩn đoán & điều trị ung thư hạ họng
Phương pháp chẩn đoán & điều trị ung thư hạ họng Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán ung thư hạ họng Bác sĩ chẩn đoán bệnh ung thư hạ họng dựa vào: Khám lâm sàng (đặc biệt khi bệnh nhân có những rối loạn cơ năng như nuốt đau, khó nuốt, khàn tiếng và khó thở); Soi thanh quản gián tiếp hoặc trực tiếp (giai đoạn đầu thấy xoang lê ứ đọng nước và có thể thấy tổn thương loét sùi; giai đoạn muộn u lan rộng ra toàn bộ xoang họng và lan vào thanh quản); Sinh thiết u là xét nghiệm chắc chắn nhất để khẳng định bệnh; Hạch cổ thường xuất hiện sớm ngay từ giai đoạn đầu của bệnh. Phương pháp điều trị ung thư hạ họng hiệu quả Ung thư thanh quản và ung thư hầu họng thường có thể được loại bỏ thành công, đặc biệt nếu chúng được phát hiện sớm. Mặc dù loại bỏ ung thư là mục tiêu chính của việc điều trị, nhưng việc bảo tồn chức năng của các cơ quan bị ảnh hưởng cũng rất quan trọng. Ở giai đoạn còn phẫu thuật được, phương pháp cắt hạ họng thanh quản toàn phần hoặc một phần cho kết quả tương đối khả quan. Ở giai đoạn III, IVA-B với người bệnh không phẫu thuật được, hóa chất bổ trợ trước và hóa xạ trị đồng thời được sử dụng là phương pháp điều trị cơ bản. Phát hiện sớm triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng sẽ quyết định phác đồ điều trị và ảnh hưởng đến kết quả cũng như chất lượng sống của người bệnh. Có 3 lựa chọn điều trị chính cho ung thư thanh quản và ung thư hầu họng: Xạ trị, phẫu thuật và các liệu pháp sử dụng thuốc, chẳng hạn như hóa trị. Một hoặc kết hợp các liệu pháp này có thể được sử dụng để điều trị ung thư. Phẫu thuật và xạ trị là những phương pháp điều trị phổ biến nhất. Hóa trị có thể được sử dụng trước hoặc trong khi xạ trị và / hoặc phẫu thuật để tăng cơ hội tiêu diệt tế bào ung thư. Đối với hạch cổ: Nạo vét hạch cổ cùng thì với cắt bỏ khối u, sau đó phối hợp điều trị tia xạ. Đối với khối u: Cắt bỏ rộng khối ung thư, nếu ung thư xâm lấn vào thanh quản thì phải cắt thanh quản hạ họng kèm theo tái tạo thực quản bằng ruột hay dạ dày. Mục tiêu điều trị đầu tiên cho gần như tất cả các bệnh nhân, đặc biệt là những bệnh nhân ung thư thanh quản giai đoạn sớm (T1 hoặc T2), là bảo tồn chức năng của thanh quản. Trong những trường hợp này, phẫu thuật hoặc xạ trị có thể được sử dụng để chữa khỏi ung thư và bảo tồn chức năng của thanh quản. Đối với hầu hết những người có khối u thanh quản T3 và một số người có khối u thanh quản T4, hóa trị và xạ trị kết hợp có thể bảo tồn thanh quản với chức năng tốt. Đối với các khối u rất lớn ở thanh quản, cắt toàn bộ thanh quản có thể là lựa chọn điều trị tốt hơn. Lưu ý: Các loại thuốc khi dùng phải tuân thủ theo sự hướng dẫn của bác sĩ.
Triệu chứng chấn thương sọ não Những dấu hiệu và triệu chứng của chấn thương sọ não Ban đầu, hầu hết bệnh nhân bị chấn thương sọ não (TBI) mức độ trung bình hoặc nặng đều mất ý thức (thường trong vài giây hoặc vài phút), một số bệnh nhân bị thương nhẹ khác chỉ bị lú lẫn hoặc mất trí nhớ (thường là quên ngược chiều mất trí nhớ trong khoảng thời gian vài giây đến một vài giờ trước khi bị thương). Trẻ nhỏ có thể trở nên cáu kỉnh. Một số bệnh nhân lên cơn co giật, thường trong vòng một giờ đầu tiên hoặc trong ngày. Sau những triệu chứng ban đầu này, bệnh nhân có thể hoàn toàn tỉnh táo, hoặc ý thức và chức năng bị thay đổi ở một mức độ nào đó, từ lú lẫn nhẹ, sững sờ đến hôn mê. Thời gian bất tỉnh và mức độ nghiêm trọng của chấn thương tương ứng với mức độ nghiêm trọng của chấn thương nhưng không cụ thể. Thang điểm Hôn mê Glasgow (GCS) là hệ thống tính điểm dựa trên đáp ứng bằng mắt, lời nói, vận động; được sử dụng trong quá trình khám ban đầu để ước tính mức độ nghiêm trọng của TBI. Tổng điểm thấp nhất gợi ý mức độ tổn thương có thể gây tử vong, đặc biệt là nếu cả hai đồng tử đều không phản ứng với ánh sáng và không có phản ứng vận nhãn. Điểm số cao hơn dự đoán khả năng phục hồi tốt hơn. Theo quy ước, mức độ nghiêm trọng của chấn thương đầu được GCS xác định: 14 hoặc 15: TBI nhẹ; 9 - 13: TBI vừa phải; 3 - 8: TBI nặng. Dự đoán mức độ nghiêm trọng của TBI và tiên lượng được điều chỉnh bằng cách xem xét các kết quả CT và các yếu tố khác. Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cần sử dụng thang điểm hôn mê Glasgow sửa đổi cho trẻ sơ sinh và trẻ em. Bởi vì tình trạng thiếu oxy và hạ huyết áp có thể làm giảm GCS, các giá trị GCS sau khi hồi sức từ các tổn thương tim phổi đặc hiệu hơn cho rối loạn chức năng não so với các giá trị được xác định trước khi hồi sức. Tương tự, thuốc an thần và thuốc giảm đau có thể làm giảm giá trị GCS, nên tránh dùng trước khi khám toàn bộ thần kinh. Xem thêm: Những triệu chứng chấn thương sọ não điển hình Các triệu chứng của các loại TBI cụ thể Các triệu chứng của các loại TBI có thể trùng lặp. Tụ máu ngoài màng cứng thường gây triệu chứng xuất hiện trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi bị thương (khoảng thời gian không có triệu chứng được gọi là khoảng thời gian sáng suốt) và bao gồm: Nhức đầu tăng dần; Giảm ý thức; Suy giảm thần kinh khu trú (ví dụ, liệt nửa người). Giãn đồng tử kèm mất phản ứng với ánh sáng thường là dấu hiệu của thoát vị não. Một số bệnh nhân bị tụ máu ngoài màng cứng mất ý thức, sau đó có khoảng sáng suốt thoáng qua, sau đó suy giảm thần kinh dần dần. Chấn thương sọ não là hậu quả của một cú va chạm mạnh vào đầu hoặc cơ thể Tụ máu dưới màng cứng cấp tính thường liên quan đến những thay đổi về định hướng, mức độ kích thích và/hoặc nhận thức. Chúng thường liên quan đến tăng áp lực nội sọ (ICP) ngay cả khi nhỏ do các chấn thương và phù não bên dưới. Các triệu chứng bao gồm: Đau đầu; Co giật ; Ho ra máu. Các triệu chứng của tăng ICP; Đồng tử không đối xứng, phản xạ thân não bất thường và hôn mê do chèn ép thân não do thoát vị bất thường. Tụ máu trong não và dưới màng cứng có thể gây ra thiếu hụt thần kinh khu trú như liệt nửa người, giảm ý thức tiến triển hoặc cả hai. Suy giảm ý thức tiến triển do bất cứ nguyên nhân gì gây tăng áp lực nội sọ (ví dụ như tụ máu, phù nề, tăng ure huyết). Rối loạn chức năng tự chủ do tổn thương vùng dưới đồi và các cấu trúc dưới vỏ quan trọng khác có thể gây ra: Tăng động giảm giao cảm với tăng huyết áp và nhịp tim nhanh; Bệnh cơ tim thần kinh với những thay đổi do thiếu máu cục bộ và giảm chức năng tim; Tổn thương thận cấp tính với suy giảm chức năng thận. Tăng áp lực nội sọ đôi khi gây nôn, nhưng không đặc hiệu. ICP tăng lên rõ rệt biểu hiện sự kết hợp của các yếu tố sau (được gọi là bộ ba Cushing): Tăng huyết áp (thường kèm theo tăng áp lực mạch); Nhịp tim chậm; Suy hô hấp. Nhịp thở thường chậm và không đều: Tổn thương não lan tỏa nghiêm trọng hoặc ICP tăng rõ rệt có thể gây ra tình trạng duỗi cứng mất não hoặc co cứng mất vỏ. Cả hai đều là những dấu hiệu tiên lượng xấu. Thoát vị qua lều tiểu não có thể dẫn đến hôn mê, đồng tử giãn một bên hoặc hai bên và không hoạt động, liệt nửa người (thường ở bên đối diện với đồng tử bị giãn một bên) và chứng tam chứng Cushing. Vỡ xương nền sọ có thể gây ra: Rò rỉ dịch não tủy từ mũi hoặc tai; Chảy máu sau màng nhĩ (hemotympanum) hoặc trong ống tai ngoài nếu màng nhĩ bị rách; Tụ máu sau tai (Dấu hiệu Battle) hoặc ở vùng quanh mắt (mắt gấu trúc); Mất khứu giác và thính giác, thường là ngay lập tức, mặc dù không được xác nhận cho đến khi bệnh nhân tỉnh lại. Chức năng thần kinh mặt có thể bị suy giảm ngay lập tức hoặc sau một thời gian trì hoãn. Đôi khi có thể sờ thấy các vết nứt khác của vòm sọ, đặc biệt là do vết rách ở da đầu, như một vết lõm hoặc hai mảnh xương di lệch. Tuy nhiên, máu tụ dưới cân trên sọ có thể giống với hai mảnh xương di lệch. Tụ máu dưới màng cứng mãn tính có thể biểu hiện bằng cơn đau đầu tăng dẫn, buồn ngủ, lú lẫn (giống chứng mất trí sớm), liệt nửa người nhẹ đến trung bình, các thiếu hụt thần kinh khu trú khác, và/hoặc co giật. Các triệu chứng lâu dài Mất trí nhớ kéo dài, có thể tăng nặng hoặc phục hồi sau chấn thương. Hội chứng sau chấn động thường xảy ra sau một chấn động vừa hoặc nặng, bao gồm nhức đầu dai dẳng, chóng mặt, mệt mỏi, khó tập trung, hay quên, trầm cảm, thờ ơ và lo lắng. Một số giác quan bị thay đổi hoặc mất, thường là khứu giác (kèm theo vị giác), đôi khi thính giác, hoặc hiếm khi thị lực. Các triệu chứng thường tự khỏi trong vài tuần đến vài tháng. Một loạt các suy giảm về nhận thức và tâm thần kinh có thể tồn tại sau khi bị TBI nặng, trung bình và thậm chí nhẹ, đặc biệt nếu tổn thương cấu trúc đáng kể. Các vấn đề thường gặp bao gồm: Hay quên; Thay đổi hành vi (ví dụ: Kích động, bốc đồng, ức chế, thiếu động lực); Rối loạn cảm xúc; Rối loạn giấc ngủ; Suy giảm chức năng trí tuệ. Động kinh muộn (> 7 ngày sau chấn thương) phát triển ở một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân, thường là vài tuần, vài tháng, hoặc thậm chí nhiều năm sau đó. Có thể xảy ra suy giảm vận động co cứng, rối loạn dáng đi và thăng bằng, mất điều hòa và mất cảm giác. Sống thực vật kéo dài là do TBI phá hủy các chức năng nhận thức của não trước nhưng không làm hỏng thân não. Không có năng lực nhận thức về bản thân và các hoạt động tinh thần khác; tuy nhiên, các phản xạ tự chủ và vận động được bảo toàn, và chu kỳ ngủ - thức vẫn bình thường. Rất ít bệnh nhân phục hồi chức năng thần kinh bình thường khi sống thực vật kéo dài 3 tháng sau chấn thương, và hầu như không có bệnh nhân nào phục hồi sau 6 tháng. Chức năng thần kinh có thể tiếp tục cải thiện trong vài năm sau khi bị TBI, nhanh nhất là trong 6 tháng đầu. Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh chấn thương sọ não Thay đổi ý thức Chấn thương sọ não từ trung bình đến nặng có thể dẫn đến những thay đổi lâu dài hoặc vĩnh viễn trong trạng thái ý thức, nhận thức hoặc khả năng phản ứng của một người. Các trạng thái ý thức khác nhau bao gồm: Hôn mê: Bệnh nhân hôn mê bất tỉnh, không nhận thức được bất cứ điều gì và không thể phản ứng với bất kỳ kích thích nào. Điều này dẫn đến tổn thương lan rộng cho tất cả các bộ phận của não. Sau một vài ngày đến một vài tuần, bệnh nhân có thể thoát ra khỏi tình trạng hôn mê hoặc chuyển sang sống thực vật. Sống thực vật: Tổn thương não trên diện rộng có thể dẫn đến sống thực vật. Mặc dù bệnh nhân không nhận biết được xung quanh nhưng có thể mở mắt, phát ra âm thanh, phản ứng theo phản xạ hoặc cử động. Bệnh nhân có thể sống thực vật vĩnh viễn, nhưng thường thì sẽ ở trạng thái có ý thức tối thiểu. Trạng thái ý thức tối thiểu: Là tình trạng ý thức bị thay đổi nghiêm trọng nhưng có một số dấu hiệu nhận thức về bản thân hoặc nhận thức về môi trường. Đôi khi là chuyển tiếp từ trạng thái hôn mê hoặc thực vật sang trạng thái hồi phục tốt hơn. Chết não được xác nhận khi không đo được hoạt động trong não và thân não. Ở bệnh nhân đã được chẩn đoán khẳng định là chết não, ngưng sử dụng các thiết bị thở sẽ dẫn đến ngừng thở và cuối cùng là suy tim. Chết não được coi là không thể phục hồi. Bệnh nhân chấn thương sọ não có thể hôn mê bất tỉnh Các biến chứng về thể chất Co giật: Một số người bị chấn thương sọ não sẽ xuất hiện các cơn co giật. Các cơn co giật có thể chỉ xảy ra trong giai đoạn đầu, hoặc nhiều năm sau chấn thương. Các cơn động kinh tái phát được gọi là chứng động kinh sau chấn thương. Tích tụ chất lỏng trong não (não úng thủy) : Dịch não tủy có thể tích tụ trong các khoảng trống trong não (não thất) của một số người bị chấn thương sọ não, gây tăng áp lực và sưng tấy trong não. Nhiễm trùng: Gãy xương sọ hoặc vết thương xuyên thấu có thể làm rách các lớp mô bảo vệ (màng não) bao quanh não. Điều này có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào não và gây nhiễm trùng. Nhiễm trùng màng não (viêm màng não) có thể lây lan sang phần còn lại của hệ thần kinh nếu không được điều trị. Tổn thương mạch máu : Một số mạch máu nhỏ hoặc lớn trong não bị tổn thương trong chấn thương sọ não. Tổn thương này có thể dẫn đến đột quỵ, cục máu đông hoặc các vấn đề khác. Nhức đầu: Đau đầu thường xuyên rất phổ biến sau chấn thương sọ não, có thể bắt đầu trong vòng một tuần sau chấn thương và kéo dài đến vài tháng. Chóng mặt: Nhiều người bị chóng mặt sau chấn thương sọ não. Đôi khi, một số triệu chứng này có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng sau chấn thương sọ não. Khi các triệu chứng này kết hợp và kéo dài trong một thời gian dài, được gọi là các triệu chứng dai dẳng sau chấn động. Chấn thương sọ não ở đáy hộp sọ có thể gây tổn thương các dây thần kinh xuất phát trực tiếp từ não (dây thần kinh sọ não) và dẫn đến: Tê liệt các cơ mặt hoặc mất cảm giác ở mặt; Mất hoặc thay đổi khứu giác hoặc vị giác; Mất thị lực hoặc nhìn đôi; Vấn đề về phản xạ nuốt; Chóng mặt; Ù tai; Mất thính lực. Vấn đề trí tuệ Nhiều người từng bị chấn thương não đáng kể sẽ thay đổi tư duy nhận thức như khó tập trung hơn và mất nhiều thời gian hơn để xử lý suy nghĩ. Chấn thương sọ não có thể dẫn đến các vấn đề về nhiều kỹ năng, bao gồm: Các vấn đề về nhận thức: Ghi nhớ; Học hỏi; Lý luận; Phán đoán; Chú ý hoặc tập trung. Các vấn đề về chức năng điều hành: Giải quyết vấn đề; Đa nhiệm (làm nhiều công việc cùng lúc); Tổ chức sắp xếp; Lập kế hoạch; Quyết định; Bắt đầu hoặc hoàn thành nhiệm vụ. Vấn đề giao tiếp Bệnh nhân thường gặp các vấn đề về ngôn ngữ và giao tiếp sau chấn thương sọ não. Những vấn đề này có thể gây ra thất vọng, xung đột và hiểu lầm cho người bị chấn thương sọ não, cũng như các thành viên trong gia đình, bạn bè và người chăm sóc. Các vấn đề về giao tiếp bao gồm: Khó hiểu lời nói hoặc chữ viết; Khó khăn khi nói hoặc viết; Không có khả năng sắp xếp các suy nghĩ và ý tưởng; Vấn đề khi theo dõi và tham gia vào các cuộc trò chuyện. Các vấn đề về giao tiếp ảnh hưởng đến các kỹ năng xã hội bao gồm: Rắc rối khi chọn lần lượt hoặc chọn chủ đề trong các cuộc trò chuyện; Các vấn đề về thay đổi giọng điệu, cao độ hoặc sự nhấn mạnh để thể hiện cảm xúc, thái độ hoặc sự khác biệt nhỏ về ý nghĩa; Khó hiểu các tín hiệu phi ngôn ngữ; Sự cố khi đọc các tín hiệu từ người nghe; Sự cố khi bắt đầu hoặc dừng cuộc trò chuyện; Không có khả năng sử dụng các cơ cần thiết để hình thành từ (rối loạn ngôn ngữ). Thay đổi hành vi Những người từng bị chấn thương não có thể bị thay đổi hành vi, bao gồm: Khó kiểm soát bản thân; Thiếu nhận thức về khả năng; Hành vi nguy hiểm; Khó khăn trong các tình huống xã hội; Sự bộc phát bằng lời nói hoặc thể chất. Thay đổi cảm xúc Chán nản; Lo lắng; Tâm trạng lâng lâng; Cáu gắt; Thiếu sự đồng cảm với người khác; Tức giận; Mất ngủ. Các vấn đề về giác quan Ù tai dai dẳng; Khó khăn khi nhận ra các đối tượng; Khả năng phối hợp tay và mắt bị suy giảm; Điểm mù hoặc nhìn đôi; Cảm nhận vị đắng, ngửi thấy mùi hôi hoặc khó ngửi; Da ngứa ran, đau hoặc ngứa; Khó giữ thăng bằng hoặc chóng mặt. Bệnh thoái hóa não Mối quan hệ giữa các bệnh thoái hóa não và chấn thương não vẫn chưa rõ ràng. Nhưng một số nghiên cứu cho thấy chấn thương sọ não lặp đi lặp lại hoặc nghiêm trọng có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa não. Rối loạn thoái hóa não có thể gây mất dần các chức năng của não, bao gồm: Bệnh Alzheimer chủ yếu gây ra sự mất dần trí nhớ và các kỹ năng tư duy khác. Bệnh Parkinson một tình trạng tiến triển gây ra các vấn đề về cử động, như run, cứng và cử động chậm. Pugilistica sa sút trí tuệ sau chấn thương - thường liên quan đến những cú đánh lặp đi lặp lại vào đầu trong môn quyền anh - gây ra các triệu chứng mất trí nhớ và các vấn đề về vận động. Xem thêm: Di chứng của chấn thương sọ não có bị sốt Khi nào cần gặp bác sĩ? Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.