Phương pháp chẩn đoán & điều trị xuất huyết não
Phương pháp chẩn đoán & điều trị xuất huyết não Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán xuất huyết não Lâm sàng Khai thác tiền sử bệnh Cần khai thác được tiền sử bệnh đầy đủ bao gồm thời gian khởi phát và tiến triển của các triệu chứng, cũng như đánh giá các yếu tố nguy cơ và các nguyên nhân có thể. Chú ý tiền sử chấn thương của người bệnh ngay cả khi còn nhỏ. Khám lâm sàng Khám toàn thân: Thăm khám bệnh nhân Xuất huyết não phải chú ý đánh giá các dấu hiệu sinh tồn. Khám toàn thân và tập trung vào đầu, tim, phổi, bụng, tứ chi và khám thần kinh kỹ lưỡng nhưng nhanh chóng. Tăng huyết áp (đặc biệt HA tâm thu lớn > 220 mmHg) thường gặp đột quỵ xuất huyết. Huyết áp cao nhiều kèm theo sốt thường là biểu hiện tổn thương thần kinh nặng, tiên lượng xấu. Phát hiện các dấu hiệu thần kinh khu trú: Dấu hiệu thần kinh khu trú phụ thuộc vào khu vực não bị tổn thương. Nếu tổn thương bán cầu chiếm ưu thế (thường là bên trái), thăm khám lâm sàng có thể thấy những dấu hiệu và triệu chứng sau: Liệt nửa người phải. Mất cảm giác nửa người phải. Nhìn sang trái. Mất thị trường phải. Thất ngôn . Quên nửa thân bên liệt (không điển hình). Cận lâm sàng Các dấu hiệu lâm sàng thì không đặc hiệu để chẩn đoán phân biệt xuất huyết não với nhồi máu não hay với các bệnh lý khác có biểu hiện giống đột quỵ bởi vậy chẩn đoán xác định xuất huyết não phải dựa vào hình ảnh học thần kinh (chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ sọ não). Các xét nghiệm huyết học và sinh hóa máu được tiến hành lấy mẫu ngay khi bệnh nhân nhập viện và qua khám lâm sàng, người thầy thuốc nghi ngờ bệnh nhân bị đột quỵ xuất huyết não, bao gồm: Công thức máu, sinh hóa máu: Điện giải đồ, urê máu, creatinine và glucose. Đông máu cơ bản: Thời gian prothrombin, INR, APTT cho tất cả bệnh nhân. Troponin tim. Sàng lọc độc tính để phát hiện cocaine và các loại thuốc kích thích giao cảm khác. Tổng phân tích nước tiểu và cấy nước tiểu. Thử thai ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Cần chú ý đánh giá các dấu hiệu sinh tồn của bệnh nhân Phương pháp điều trị xuất huyết não hiệu quả Điều trị nội khoa Điều trị bệnh nhân xuất huyết não phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ xuất huyết. Kiểm soát các dấu hiệu sinh tồn, chảy máu, co giật, huyết áp và áp lực nội sọ. Các thuốc sử dụng trong điều trị đột quỵ cấp bao gồm: Thuốc chống động kinh : Dự phòng co giật. Thuốc hạ áp: Kiểm soát huyết áp và các yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch. Lợi tiểu thẩm thấu: Giảm áp lực nội sọ trong khoang dưới nhện. Xử trí bắt đầu bằng ổn định các dấu hiệu sinh tồn: Đặt ống nội khí quản kiểm soát đường thở nếu bệnh nhân suy giảm ý thức, có nguy cơ suy hô hấp, thở máy kiểu tăng thông khí kết hợp truyền manitol tĩnh mạch nếu có tăng áp lực nội sọ, đồng thời chụp CT sọ não cấp cứu. Theo dõi đường máu và dự phòng viêm loét dạ dày tá tràng. Kiểm soát cơn co giật Triệu chứng co giật sớm xảy ra ở 4 - 28% bệnh nhân xuất huyết não, thường không phải là cơn động kinh. Các thuốc thường dùng là nhóm benzodiazepin như lorazepam hoặc diazepam. Có thể dùng thêm liều nạp phenytoin hoặc fosphenytoin để kiểm soát lâu dài. Dự phòng động kinh Chỉ định: Bệnh nhân xuất huyết thùy não để giảm nguy cơ co giật. Bệnh nhân xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch. Không khuyến cáo dùng kéo dài thuốc dự phòng động kinh nhưng có thể cân nhắc ở các bệnh nhân có tiền sử co giật, tụ máu trong não, tăng huyết áp khó kiểm soát, nhồi máu hoặc phình động mạch não giữa. Kiểm soát huyết áp Nếu huyết áp tâm thu >200 mmHg hoặc huyết áp trung bình > 150 mmHg: Hạ áp bằng thuốc truyền tĩnh mạch, theo dõi huyết áp cứ mỗi 5 phút/lần. Nếu huyết áp tâm thu >180 mmHg hoặc huyết áp trung bình > 130 mmHg kèm theo tăng áp lực nội sọ: Theo dõi áp lực nội sọ và hạ áp bằng thuốc truyền tĩnh mạch, duy trì áp lực tưới máu não ≥ 60 mmHg. Nếu huyết áp tâm thu >180 mmHg hoặc huyết áp trung bình > 130 mmHg và không có triệu chứng tăng áp lực nội sọ: Hạ huyết áp tối thiểu (đích huyết áp 160/90 mmHg hoặc huyết áp trung bình 110 mmHg) bằng thuốc truyền tĩnh mạch, theo dõi tình trạng lâm sàng, huyết áp mỗi 15 phút. Với các bệnh nhân xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch, AHA/ASA 2012 khuyến cáo hạ huyết áp xuống dưới 160 mmHg để giảm nguy cơ chảy máu tái phát. Theo ACP (American College of Physicians) và AAFP (American Academy of Family Physicians) 2017: Có thể xem xét bắt đầu điều trị cho các bệnh nhân có huyết áp tâm thu ≥ 150 mmHg đưa về đích huyết áp < 150 mmHg để giảm thiểu nguy cơ đột quỵ, các biến cố tim và tử vong. Kiểm soát áp lực nội sọ Nâng đầu cao 30 độ, không nằm nghiêng giúp cải thiện dòng trở về tĩnh mạch trung tâm, làm giảm áp lực nội sọ. Có thể cho an thần, gây mê nếu cần thiết. Sử dụng thuốc bảo vệ dạ dày dự phòng loét dạ dày ở bệnh nhân XHN. Các điều trị hỗ trợ khác bao gồm: Truyền mannitol hoặc muối ưu trương, gây mê bằng barbiturat, dùng thuốc ức chế thần kinh cơ, theo dõi liên tục áp lực nội sọ và huyết áp để đảm bảo áp lực tưới máu não ≥ 70 mmHg. Điều trị xuất huyết não liên quan tới thuốc chống đông Bệnh nhân dùng thuốc chống đông warfarin bị XHN nhiều hơn và hơn 50% bệnh nhân tử vong trong vòng 30 ngày. Cần bình ổn tỷ lệ Prothrombin để ngăn chặn XHN tiến triển bằng: Tiêm tĩnh mạch thuốc vitamin K. Truyền huyết tương tươi đông lạnh (FFP). Truyền phức hợp prothombin cô đặc (PCC). Truyền tĩnh mạch rFVIIa. Dùng vitamin K cần thời gian ít nhất 6 giờ để đưa INR về bình thường, do đó nên kết hợp thêm với FFP hoặc PCC. Các bệnh nhân đang dùng heparin (trọng lượng phân tử thấp hoặc không phân đoạn) bị xuất huyết não cần được tiêm protamin trung hòa. Liều protamin phụ thuộc vào liều heparin và thời điểm cuối dùng heparin trước đó. Các bệnh nhân thiếu hụt nặng yếu tố đông máu có thể bị xuất huyết não tự phát nên được truyền bổ sung các yếu tố thay thế. Điều trị xuất huyết não liên quan đến thuốc kháng kết tập tiểu cầu Khuyến cáo AHA/ASA 2010 về xử trí xuất huyết não tự phát khuyến cáo chỉ truyền tiểu cầu khi xuất huyết não kèm giảm tiểu cầu nặng. Phối hợp thuốc Statin: Nhiều nghiên cứu chứng minh bệnh nhân xuất huyết não được dùng statin có kết quả tốt hơn về kết cục lâm sàng sau xuất huyết não. Trên lâm sàng hay chỉ định: Atorvastatin 10 - 40 mg/ngày. Rosuvastatin 10 - 20 mg/ngày. Điều trị phẫu thuật Vai trò của phẫu thuật đối với xuất huyết nội sọ vùng trên lều vẫn còn đang tranh luận. Một phân tích gộp về phẫu thuật trong xuất huyết não cho thấy có bằng chứng cải thiện lâm sàng ở những bệnh nhân: Phẫu thuật trong thời gian 8h sau khởi phát. Thể tích khối máu tụ 20 - 50 ml. Điểm Glasgow 9 - 12 điểm. Bệnh nhân 50 - 69 tuổi. Bệnh nhân tụ máu trong nhu mô mà không có chảy máu não thất có thể can thiệp an toàn. Phẫu thuật có hiệu quả ở các bệnh nhân xuất huyết nhu mô não nếu đường kính khối máu tụ > 3cm, nhằm dự phòng tụt kẹt thân não. Tìm hiểu thêm: Phẫu thuật giảm áp trong đột quỵ xuất huyết não được chỉ định trong trường hợp nào? Điều trị can thiệp mạch Điều trị can thiệp mạch được đặt ra đối với xuất huyết não có nguyên nhân thứ phát do bất thường mạch máu bao gồm phình động mạch não, dị dạng thông động-tĩnh mạch não, rò động tĩnh mạch màng cứng não. Bác sĩ điều trị can thiệp mạch
Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa viêm nang lông Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của viêm nang lông Chế độ sinh hoạt: Vệ sinh da đúng cách: Hãy duy trì vệ sinh da hàng ngày bằng cách rửa sạch da một cách nhẹ nhàng bằng nước ấm và sản phẩm làm sạch da không gây kích ứng. Tránh cọ mạnh hoặc gãi da, vì điều này có thể làm tổn thương da và gây viêm nang lông. Hạn chế cạo lông: Tránh cạo lông bằng dao cạo hoặc waxing, vì điều này có thể làm tăng nguy cơ viêm nang lông. Đảm bảo vận động và thể thao đều đặn: Vận động thường xuyên có thể cải thiện lưu thông máu và giảm nguy cơ viêm nang lông. Hãy tập thể dục đều đặn và tránh việc ngồi lâu trong một vị trí. Tránh áp lực và ma sát quá mức: Đối với các khu vực bị viêm nang lông, hạn chế áp lực và ma sát quá mức. Tránh mặc quần áo quá chật, cọ xát mạnh hoặc sử dụng đồ lót không thoáng khí. Hạn chế tiếp xúc với môi trường bẩn: Tiếp xúc với môi trường bẩn, hóa chất hoặc ô nhiễm có thể tăng nguy cơ viêm nang lông. Hãy cố gắng hạn chế tiếp xúc với những yếu tố này và bảo vệ da khỏi tác động bên ngoài. Chế độ dinh dưỡng: Ăn nhiều rau và trái cây: Rau và trái cây giàu chất chống oxy hóa và chất xơ, có thể giúp cung cấp dưỡng chất cho da và tăng cường hệ miễn dịch. Hãy ăn nhiều loại rau và trái cây tươi, đa dạng hóa khẩu phần ăn của bạn. Uống đủ nước: Duy trì sự cân bằng đủ nước trong cơ thể rất quan trọng cho sức khỏe da. Hãy uống đủ nước hàng ngày để duy trì da mềm mịn và giúp da loại bỏ độc tố. Bổ sung omega-3: Omega-3 là một loại axit béo có lợi cho da. Bạn có thể tìm thấy nó trong các nguồn thực phẩm như cá hồi, cá thu, hạt chia và hạt lanh. Omega-3 có thể giúp giảm viêm và cải thiện sức khỏe da. Cung cấp đủ vitamin và khoáng chất: Hãy đảm bảo bạn có một chế độ ăn uống cân đối và bao gồm đủ vitamin và khoáng chất. Đặc biệt, vitamin A, C, E và kẽm có thể có lợi cho sức khỏe da. Bạn có thể tìm thấy chúng trong thực phẩm như cà rốt, lựu, cam, hạt hướng dương và thịt gia cầm. Hạn chế đường và thực phẩm chế biến sẵn: Một lượng lớn đường và thực phẩm chế biến sẵn có thể gây viêm và ảnh hưởng đến sức khỏe da. Hạn chế tiêu thụ đồ ngọt, đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn có nhiều chất bảo quản và phẩm màu nhân tạo. Hạn chế tiêu thụ chất béo không lành mạnh: Chất béo không lành mạnh, như chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, có thể gây viêm và ảnh hưởng đến sức khỏe da. Hạn chế tiêu thụ thực phẩm chứa chất béo không lành mạnh như thịt đỏ, thức ăn nhanh và thay thế chúng bằng chất béo lành mạnh như dầu ô-liu, dầu hướng dương, hạt và quả. Người bị viêm nang lông cần hạn chế thực phẩm chứa chất béo không lành mạnh Phương pháp phòng ngừa viêm nang lông hiệu quả Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây: Giữ vệ sinh da: Vệ sinh da hàng ngày là rất quan trọng để ngăn chặn vi khuẩn và tạp chất tích tụ trong lỗ chân lông. Hãy làm sạch da mặt và các vùng da khác bằng cách rửa mặt nhẹ nhàng hai lần mỗi ngày, sử dụng một sản phẩm làm sạch phù hợp với loại da của bạn. Tránh dùng các sản phẩm chứa hóa chất mạnh, có thể làm khô da và gây kích ứng. Thực hiện việc cạo râu hoặc tẩy lông đúng cách: Nếu bạn thường xuyên cạo râu hoặc tẩy lông, hãy chắc chắn tuân thủ quy trình đúng cách để giảm nguy cơ viêm nang lông. Sử dụng bọt cạo hoặc kem cạo để làm mềm lông trước khi cạo, và luôn sử dụng dao cạo sắc. Nếu bạn sử dụng máy cạo hoặc tẩy lông, đảm bảo làm theo hướng dẫn sử dụng và không kéo mạnh lông. Mặc quần áo thoáng khí: Chọn quần áo làm từ chất liệu thoáng khí như cotton để tránh gây tổn thương da và giúp hạn chế vi khuẩn tích tụ trong lỗ chân lông. Tránh chất kích ứng: Hạn chế sử dụng các chất kích ứng da như mỹ phẩm có chứa hóa chất độc hại, dầu mỡ quá nhiều hoặc sản phẩm chăm sóc da không phù hợp với loại da của bạn. Chọn các sản phẩm không gây tắc nghẽn lỗ chân lông và không chứa thành phần gây kích ứng.