Tìm hiểu chung chứng mất ngôn ngữ
Tìm hiểu chung chứng mất ngôn ngữ Chứng mất ngôn ngữ là gì? Chứng mất ngôn ngữ là rối loạn làm suy yếu khả năng diễn đạt và hiểu biết về ngôn ngữ cũng như khả năng đọc và viết. Rối loạn xảy ra do tổn thương vùng não chịu trách nhiệm về ngôn ngữ. Ở hầu hết mọi người, những vùng này nằm ở bên não trái. Chứng mất ngôn ngữ thường xảy ra đột ngột, sau đột quỵ hoặc chấn thương ở đầu, ngoài ra nó cũng có thể phát triển từ từ do khối u não hoặc bệnh thần kinh tiến triển. Chứng mất ngôn ngữ có thể xảy ra cùng với các rối loạn ngôn ngữ, chẳng hạn như chứng khó nói hoặc chứng mất khả năng nói cũng do tổn thương não. Chứng mất ngôn ngữ có thể được chia thành 4 loại: Chứng mất ngôn ngữ Broca: Còn được gọi là chứng mất ngôn ngữ biểu đạt hoặc không trôi chảy. Do tổn thương chủ yếu ảnh hưởng đến thuỳ trán của não. Người bệnh có thể hiểu lời nói và biết họ muốn nói gì nhưng gặp khó khăn trong việc truyền đạt suy nghĩ thông qua lời nói hoặc chữ viết. Họ chỉ nói được những câu ngắn dưới 4 từ một cách khó khăn và vụng về. Kèm theo rối loạn ngôn ngữ, người bệnh có thể bị yếu, liệt nửa người hoặc liệt tay và chân. Chứng mất ngôn ngữ Wernicke: Còn gọi là mất ngôn ngữ tiếp nhận hoặc trôi chảy. Do tổn thương ảnh hưởng đến vùng thùy thái dương của não. Người bệnh gặp khó khăn trong việc tiếp nhận giao tiếp, khó hiểu được ngôn ngữ nói và viết. Họ có thể nói chuyện nghe có vẻ lưu loát, tự nhiên nhưng thường không có ý nghĩa hoặc dùng từ không chính xác hoặc bịa đặt. Họ không nhận thức được những lỗi nói của mình. Chứng mất ngôn ngữ toàn thể: Là kết quả của sự tổn thương ở một phần rộng lớn các vùng ngôn ngữ của não. Người mắc chứng mất ngôn ngữ toàn thể gặp khó khăn nghiêm trọng trong giao tiếp và bị hạn chế nhiều về khả năng nói hoặc hiểu ngôn ngữ. Họ không nói được dù chỉ vài từ hoặc có thể lặp đi lặp lại một từ hay cụm từ. Họ còn gặp khó khăn trong việc hiểu những từ và câu đơn giản. Chứng mất ngôn ngữ định danh: Người bệnh gặp khó khăn trong việc gọi tên đồ vật mặc dù họ biết đồ vật đó là gì và được sử dụng làm gì. Ngoài ra còn một số chứng mất ngôn ngữ khác, đều do tổn thương những vùng ngôn ngữ khác nhau trong não. Đôi khi, lưu lượng máu lên não bị gián đoạn tạm thời và nhanh chóng được phục hồi gọi là cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua, khả năng ngôn ngữ có thể trở lại sau vài giờ hoặc vài ngày.
Phương pháp chẩn đoán & điều trị mụn trứng cá Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán mụn trứng cá Mụn trứng cá có thể được chẩn đoán bằng: Đánh giá các yếu tố gây mụn; Xác định mức độ bệnh; Đánh giá tâm lý người bệnh. Chẩn đoán phân biệt với trứng cá đỏ (không có nhân mụn), trứng cá do corticosteroid gây ra (không có nhân mụn, nhiều mụn mủ), viêm da quanh miệng (thường phân bố quanh mắt và miệng), phát ban dạng mụn trứng cá do dùng thuốc). Mức độ bệnh được phân ra 3 loại nhẹ, trung bình và nặng dựa vào số lượng và các loại tổn thương, cụ thể như bảng sau: Mức độ bệnh Định nghĩa Nhẹ < 20 mụn không viêm hoặc < 15 mụn viêm hoặc tổng số < 30 mụn. Trung bình 20 – 100 mụn không viêm hoặc 15 – 50 mụn viêm hoặc tổng số 30 – 125 mụn. Nặng > 5 u nang hoặc > 100 mụn không viêm hoặc > 50 mụn viêm hoặc > 125 mụn. Phương pháp điều trị mụn trứng cá hiệu quả Các biện pháp điều trị bệnh mụn trứng cá: Mụn không viêm: Tretinoin tại chỗ. Mụn viêm nhẹ: Retinol tại chỗ dùng đơn độc hay phối hợp với kháng sinh đường tại chỗ, benzoyl peroxide hay cả hai. Mụn viêm trung bình: Dùng kháng sinh đường uống kết hợp với thuốc bôi nhưng đối với mụn viêm nhẹ. Mụn viêm nặng: Isotretinoin dạng uống. Mụn nang: Triamcinolone. Điều trị mụn trứng cá dùng nhiều loại thuốc bôi tại chỗ hay toàn thân để giảm hoạt động của tuyến bã nhờn, giảm viêm và số lượng vi khuẩn gây bệnh. Thuốc tránh thai đường uống có hiệu quả khi điều trị mụn trứng cá viêm và không viêm. Spironolactone liều 50 mg/lần/ngày, sau tăng lên 100 đến 150 mg, tối đa 200 mg/lần/ngày có thể hữu ích với phụ nữ. Các liệu pháp ánh sáng được sử dụng hiệu quả, hầu hết là đối với mụn viêm. Mụn viêm nhẹ Điều trị mụn viêm nhẹ nên được điều trị trong 6 tuần hoặc đến khi cho đáp ứng. Điều trị chính là bôi tretinoin hằng ngày. Nếu không dung nạp tretinoin, có thể dùng adapalene, tazarotene, acid azelaic, acid glycolic hay salicylic. Đối với mụn viêm dạng dẩn nhẹ có thể dùng liệu pháp bôi tretinoin và benzoyl peroxide, thuốc kháng sinh đường tại chỗ hay cả hai. Nếu bệnh nhân vẫn không đáp ứng với thuốc bôi tại chỗ thì có thể loại bỏ nhân mụn bằng cách trích nhân mụn, việc này nên được thực hiện bởi bác sĩ hay y tá. Nếu tổn thương lan rộng, có thể dùng kháng sinh dạng uống. Mụn viêm trung bình Điều trị bằng kháng sinh đường toàn thân như minocycline, tetracycline, erythromycin, doxycycline trong ≥ 12 tuần. Thuốc bôi có thể dùng như đối với mụn viêm nhẹ. Mụn viêm nặng Isotretinoin dạng uống là phương pháp điều trị tốt nhất. Liều dùng thường là 1 mg/kg/ngày trong 16 đến 20 tuần (nhưng có thể tăng lên 2 mg/kg/ngày). Nếu không dung nạp được tác dụng phụ, có thể giảm liều xuống 0,5 mg/kg/ngày. Mụn nang Tiêm 0,1 ml triamcinolone acetonide 2,5 mg/ml. Các dạng mụn trứng cá khác: Viêm da mủ vùng mặt: Điều trị bằng corticosteroid và isotretinoin đường uống. Mụn trứng cá bộc phát: Điều trị bằng corticosteroid và kháng sinh toàn thân đường uống. Mụn bọc: Điều trị bằng kháng sinh toàn thân, nếu không đáp ứng, điều trị với isotretinoin đường uống. Sẹo: Điều trị bằng lột da hóa học, tái tạo da bằng laser. Tổn thương sâu hơn có thể điều trị bằng cách tách sẹo, bào da hay tiêm collagen, sử dụng chất làm đầy.