Phương pháp chẩn đoán & điều trị bệnh do vi-rút zika
Phương pháp chẩn đoán & điều trị bệnh do vi-rút zika Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán bệnh do vi-rút Zika Nhiễm virus Zika được nghi ngờ dựa trên các triệu chứng, khu vực và ngày đi du lịch. Tuy nhiên, biểu hiện lâm sàng của nhiễm Zika tương tự như các bệnh sốt nhiệt đới như sốt rét, bệnh do leptospiro, các bệnh nhiễm arbovirus khác. Do đó, chẩn đoán nhiễm virus Zika cần phải được xác nhận bằng một trong các phương pháp sau: Xét nghiệm huyết thanh học (ELISA) đối với IgM, xét nghiệm trung hòa giảm mảng (PRNT) đối với kháng thể virus Zika. Virus Zika đặc hiệu IgM và kháng thể trung hoà thường phát triển vào cuối tuần đầu sau khi nhiễm bệnh và có thể phải mất hai tuần sau khi nhiễm bệnh mới đủ kháng thể để cho một kết quả xét nghiệm chính xác. Nếu lấy mẫu máu để xét nghiệm quá sớm có thể dẫn đến kết quả dương tính giả. Ngoài ra, IgM cũng có thể được sử dụng để kiểm tra dịch não tủy trong trường hợp nhiễm trùng Zika gây viêm não. Mức kháng thể virus Zika có xu hướng tăng song song với sự suy giảm RNA của virus. Như vậy, xét nghiệm IgM hiệu quả nhất trong 12 tuần đầu bị nhiễm và có thể lâu hơn. Virus Zika thuộc họ Flaviviridae và cùng họ với các loại virus gây sốt xuất huyết , sốt vàng và viêm não Nhật Bản. Bởi vì điều này, một thử nghiệm IgM đôi khi có thể cho một kết quả không chính xác. Do đó, cần làm thử nghiệm trung hòa giảm độ bám mảng (PRNT) để đánh giá các kháng thể trung hòa virus cụ thể và giúp phân biệt các kháng thể phản ứng chéo từ các flavivirus khác. PRNT là một xét nghiệm chẩn đoán xác định có nhiễm virus Zika hay không, được thực hiện trong trường hợp kiểm tra IgM không xác định, mơ hồ hoặc giả định. Xét nghiệm RT-PCR để phát hiện RNA của virus trong huyết thanh hoặc nước tiểu. Để có thể phát hiện sớm bệnh do virus Zika thì xét nghiệm RT-PCR có thể thực hiện trong tuần đầu sau khi bắt đầu triệu chứng trên mẫu huyết thanh hoặc nước tiểu. Nên lấy mẫu xét nghiệm RT-PCR < 14 ngày sau khi bắt đầu có triệu chứng của bệnh. Xét nghiệm virus Zika cho phụ nữ mang thai Cần xét nghiệm huyết thanh học đối với tất cả phụ nữ mang thai đã đi đến hoặc sống tại khu vực đang có dịch virus Zika, cho dù họ có các triệu chứng nhiễm Zika hay chưa, nếu nghi ngờ có tiếp xúc với virus Zika thì cần phải làm siêu âm để đánh giá thai nhi. Xét nghiệm nên được thực hiện từ 2 đến 12 tuần sau khi phụ nữ mang thai trở lại sau khi đi du lịch đối với phụ nữ mang thai không có triệu chứng. CDC khuyến cáo nên làm xét nghiệm vào lần khám thai đầu tiên, nếu kết quả âm tính thì vào giữa 2 tháng giữa của thai kì siêu âm thai nhi nên được thực hiện ở tuổi thai từ 18 đến 20 tuần. Trong trường hợp phụ nữ mang thai có triệu chứng thì cần xét nghiệm ngay khi có triệu chứng. Phụ nữ mang thai sống ở những khu vực đang bị dịch virus Zika thường có kết quả dương tính giả vì họ có nhiều khả năng bị phơi nhiễm với một flavivirus cùng họ với virus Zika. Do đó, cần làm xét nghiệm PRNT hoặc RT-PCR để chẩn đoán chính xác có nhiễm virus Zika hay không. Kiểm tra và theo dõi trẻ sơ sinh Nếu người mẹ bị nhiễm virus Zika trong thời gian thai kỳ, cần phải siêu âm chẩn đoán liệu trẻ sơ sinh có bị tật não nhỏ, bất thường về mắt, calci hóa nội sọ, hoặc các dị tật khác của hội chứng Zika bẩm sinh hay không. Nếu mẹ đi tới hoặc sống tại vùng có dịch Zika, có kết quả xét nghiệm virus Zika âm tính hoặc không được xét nghiệm với virus Zika và trẻ sơ sinh của họ không bị não nhỏ hoặc bị vôi hóa nội sọ, trẻ sơ sinh vẫn nên được theo dõi, chăm sóc đặc biệt. Nếu mẹ có kết quả xét nghiệm virus Zika dương tính hoặc không kết luận và con của họ có tật đầu nhỏ nên được chăm sóc, theo dõi tình trạng bệnh. Hoặc trẻ sơ sinh có kích thước đầu bình thường, virus Zika vẫn có thể bị tổn thương não, sau đó có thể không phát triển bình thường do đó dù trẻ sơ sinh không có tổn thương đầu nhỏ hoặc tổn thương mắt cũng nên được theo dõi. Nếu trẻ sơ sinh bị chứng não nhỏ hoặc vôi hóa nội sọ, trẻ sẽ được kiểm tra virus Zika dù mẹ có kết quả xét nghiệm virus Zika âm tính hay dương tính. Phương pháp điều trị bệnh do virus Zika hiệu quả Tùy vào thể trạng bệnh nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh mà bác sĩ sẽ kê đơn thuốc và áp dụng những phương pháp điều trị phù hợp. Chăm sóc hỗ trợ Hiện nay chưa có thuốc điều trị kháng virus đặc hiệu nào để điều trị bệnh do nhiễm virus Zika. Điều trị bệnh chỉ là điều trị hỗ trợ bao gồm: Nghỉ ngơi. Bù dịch để ngăn ngừa mất nước. Để bù nước và điện giải bạn cần uống đủ nước sôi để nguội, nước trái cây hoặc nước oresol. Paracetamol (Acetaminophen) để giảm sốt và đau. Tránh dùng các NSAID (thuốc kháng viêm không steroid) khác và aspirin. Để phòng ngừa nguy cơ xuất huyết, Aspirin và các NSAIDs khác không được sử dụng trong thời kỳ mang thai và đặc biệt tránh sử dụng ở tất cả các bệnh nhân nhiễm bệnh do virus Zika. Ngoài ra, tử vong và nhiễm trùng nặng do virus Zika có liên quan đến giảm tiểu cầu miễn dịch và xuất huyết. Phụ nữ mang thai dương tính với virus Zika trong huyết thanh hoặc dịch màng ối, để theo dõi sự hình thành và phát triển của bào thai thì cần phải kiểm tra thai kỳ bằng siêu âm mỗi 3 đến 4 tuần. Nên thăm khám tại các bác sĩ chuyên khoa về bệnh nhi hoặc chuyên khoa về bệnh truyền nhiễm với chuyên môn trong quản lý thai nghén. Sự phát triển của não nên được theo dõi trong ≥ 2 năm ở tất cả trẻ sinh ra từ những bà mẹ bị nhiễm virus Zika, cho dù trẻ có đầu nhỏ, tổn thương mắt, hoặc các biểu hiện khác gợi ý hội chứng Zika bẩm sinh. Lưu ý: Các loại thuốc khi dùng phải tuân thủ theo sự hướng dẫn của bác sĩ.
Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa sán dây Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của bệnh sán dây Chế độ sinh hoạt: Tuân thủ điều trị y tế: Đầu tiên, hãy tìm kiếm sự tư vấn và điều trị từ bác sĩ. Họ sẽ đưa ra đánh giá và chỉ định liệu pháp điều trị phù hợp cho bạn. Vệ sinh cá nhân: Đảm bảo vệ sinh cá nhân tốt để ngăn chặn tái nhiễm. Điều này bao gồm rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước ấm trước khi nấu ăn và sau khi sử dụng nhà vệ sinh, tắm rửa hàng ngày. Chuẩn bị môi trường sống: Để ngăn chặn tái nhiễm, bạn cần thực hiện các biện pháp như lau chùi và khử trùng nhà cửa, đặc biệt là những nơi có nguy cơ cao bị nhiễm sán dây, vệ sinh sạch sẽ những nguồn nước và thức ăn có thể bị nhiễm sán dây, đảm bảo vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường cơ bản cho cả gia đình. Theo dõi và kiểm tra: Theo dõi tình trạng sức khỏe của bạn sau khi điều trị và tuân thủ chế độ sinh hoạt phù hợp. Điều này đảm bảo rằng sán dây đã được loại bỏ hoàn toàn và không có sự tái nhiễm. Lưu ý là các biện pháp trên chỉ mang tính chất chung, và quan trọng nhất là sự tư vấn từ chuyên gia y tế để đảm bảo rằng chế độ sinh hoạt phù hợp với tình trạng cá nhân của bạn. Chế độ dinh dưỡng: Tiêu thụ thực phẩm giàu chất xơ: Chất xơ giúp tăng cường chức năng tiêu hóa và hỗ trợ loại bỏ sán dây khỏi cơ thể. Hãy ăn nhiều rau quả tươi, ngũ cốc nguyên hạt, hạt và các loại đậu phụ. Tăng cường tiêu thụ protein: Protein là một yếu tố quan trọng trong việc phục hồi cơ và tăng cường hệ miễn dịch. Hãy ăn các nguồn protein như thịt gà, cá, đậu, hạt và trứng. Giảm tiêu thụ đường và tinh bột: Sán dây thích ăn đường và tinh bột, do đó, giảm tiêu thụ các loại thức ăn giàu đường và tinh bột như đồ ngọt, bánh quy và nước ngọt. Uống đủ nước: Đảm bảo cung cấp đủ nước cho cơ thể giúp tăng cường chức năng tiêu hóa và loại bỏ sán dây. Hãy uống nhiều nước sạch hoặc nước được đun sôi. Tránh các thực phẩm chưa chín hoặc không đảm bảo vệ sinh: Đảm bảo thực phẩm được chế biến đầy đủ và đảm bảo vệ sinh để ngăn chặn lây nhiễm sán dây. Hạn chế tiếp xúc với các loại thực phẩm có nguy cơ cao bị nhiễm sán dây: Tránh ăn thịt, cá hoặc các loại hải sản sống hoặc chưa chín. Thực hiện việc chế biến thực phẩm an toàn: Đảm bảo thực phẩm được chế biến đúng cách, nấu chín hoàn toàn và tránh tiếp xúc quá lâu với nhiệt độ phòng. Phòng ngừa nhiễm sán dây Một cách để ngăn ngừa nhiễm sán dây là nấu thịt ở nhiệt độ an toàn. Nên sử dụng nhiệt kế thực phẩm để đo nhiệt độ bên trong của thịt đã nấu chín. Không nếm thử thịt cho đến khi nó được nấu chín. USDA khuyến nghị những điều sau đây khi chế biến thịt: Đối với thịt nguyên miếng (không bao gồm thịt gia cầm) Nấu ở nhiệt độ ít nhất là 145°F (63°C) khi đo bằng nhiệt kế thực phẩm đặt ở phần dày nhất của thịt, sau đó để thịt nghỉ trong ba phút trước khi cắt hoặc tiêu thụ. Đối với thịt xay (trừ thịt gia cầm) Nấu ở nhiệt độ ít nhất 160°F (71°C); thịt xay không cần thời gian nghỉ. Chế biến thịt chín kỹ giúp phòng ngừa và kiểm soảt lây nhiễm sán dây