Phương pháp chẩn đoán & điều trị hiv/aids
Phương pháp chẩn đoán & điều trị hiv/aids Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán HIV/AIDS 2 phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán HIV/AIDS hiện nay: Xét nghiệm kháng thể HIV. Xét nghiệm khuếch đại nucleic acid nhằm xác định nồng độ RNA HIV. Nghi ngờ bệnh nhân mắc HIV nếu có bệnh nổi hạch kéo dài không giải thích được hay bất cứ bệnh nào để xác định AIDS. Xét nghiệm chẩn đoán Xét nghiệm này rất nhạy và đặc hiệu, trừ khi trong vài tuần đầu sau khi nhiễm. Hiện nay có đã xét nghiệm miễn dịch phối hợp – thế hệ 4 – đang được khuyến cáo là có thể phát hiện kháng thể đối với cả HIV-1, HIV-2 và cả kháng nguyên HIV p24, nếu xét nghiệm này dương tính, cần làm xét nghiệm phân biệt các loại kháng nguyên trên. Xét nghiệm miễn dịch hấp thụ liên kết với enzyme (Enzyme-linked Immunosorbent assay – ELISA) cũng có độ nhạy cao nhưng do không kiểm tra kháng nguyên nên thường dương tính sớm như xét nghiệm miễn dịch phối hợp kể trên, sau đó cần làm xét nghiệm cụ thể hơn để xác định đúng loại virus đã nhiễm như Western blot. Xét nghiệm này đòi hỏi thiết bị phức tạp, kỹ thuật viên có tay nghề cao, thời gian kiểm tra lâu. Cá xét nghiệm nhanh có thể dùng máu hay nước bọt để kiểm tra (trong vòng 15 phút), nếu kết quả dương tính cần làm thêm các xét nghiệm máu tiêu chuẩn (như ELISA có hay không có Western blot), nếu kết quả âm tính không cần kiểm tra lại. Nếu nghi ngờ nhiễm HIV nhưng có kết quả xét nghiệm kháng thể âm tính (như trong tuần đầu tiên sau nhiễm), tiến hành đo RNA HIV trong huyết tương bằng xét nghiệm khuếch đại nucleic acid (có độ nhạy và độ đặc hiệu cao). Phương pháp điều trị HIV/AIDS hiệu quả Kết hợp thuốc kháng retrovirus (ARV [ART], đôi khi được gọi là ART hoạt tính cao [HAART] hoặc ART kết hợp [cART]). ART là chương trình điều trị AIDS sử dụng thuốc kháng virus ARV (không thể sử dụng thuốc ARV một cách bừa bãi mà phải dựa vào chương trình điều trị theo quy định của Bộ Y Tế - ART). Điều trị dự phòng nhiễm trùng cơ hội cho các bệnh nhân có nguy cơ cao. Điều trị bằng ARV được khuyến cáo cho hầu hết các bệnh nhân. Nguyên tắc chung khi điều trị ARV là: Giảm mức RNA HIV trong huyết tương đến mức không phát hiện được (< 20 – 50 copies/mL) Khôi phục lượng CD4 đến mức bình thường (phục hồi miễn dịch). Thông thường, người bệnh cho đáp ứng kém nếu bắt đầu điều trị khi số lượng CD4+ đã quá thấp (như <50/mcL) và/hoặc RNA HIV cao. Số lượng CD4 tăng lên tỷ lệ với việc giảm nguy cơ mắc các nhiễm trùng cơ hội, biến chứng hay tử vong. ART có thể đặt mục tiêu nếu bệnh nhân dùng thuốc đủ hơn 95% thời gian cần thiết. Tuy nhiên việc tuân thủ thường khá khó khăn, dẫn đến việc virus có thể kháng một phần hay toàn bộ thuốc. Điều trị thường sẽ không thành công trừ khi có một thuốc mới và virus vẫn còn nhạy cảm. Đánh giá sự đáp ứng điều trị của ART bằng cách đo nồng độ RNA HIV trong huyết tương mỗi 8 – 12 tuần trong 4 – 6 tháng đầu tiên hay cho đến khi không phát hiện HIV và mỗi 3 – 6 tháng sau đó. Sự gia tăng mức độ HIV là bằng chứng sớm nhất cho việc điều trị thất bại và làm CD4+ giảm xuống theo từng tháng. Cần đánh giá lại tính nhạy cảm với thuốc để xem xét độ nhạy cảm của HIV với tất cả các loại thuốc hiện có. Hội chứng viêm phục hồi miễn dịch (IRIS) Bệnh nhân bắt đầu điều trị với ARV trong vài tháng thường gặp hội chứng viêm phục hồi miễn dịch (có thể muộn hơn). IRIS có thể làm trầm trọng hơn các nhiễm trùng cơ hội và tác động lên cả các khối u, nhưng thường tự giới hạn hoặc cho đáp ứng tốt với phác đồ corticoid ngắn ngày. Nếu người bệnh không thể dung nạp được tác dụng phụ của thuốc, cần phải tiến hành điều trị gián đoạn để xác định được đúng loại thuốc mà bệnh nhân không thể dung nạp, sau đó bắt đầu sử dụng lại các thuốc dưới dạng đơn trị liệu trong vài ngày (ngoại trừ abacavir , nếu người bệnh có tiền sử bị sốt hay phát ban khi sử dụng abacavir, tuyệt đối không sử dụng lại abacavir vì nguy cơ gây tử vong rất cao).
Phương pháp chẩn đoán & điều trị thoát vị não Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm thoát vị não Để chẩn đoán tình trạng thoát vị não, các bác sĩ cần khai thác tiền căn, triệu chứng, các bệnh lý kèm theo,... Trong một số trường hợp cần thực hiện một số cận lâm sàng hỗ trợ chẩn đoán bao gồm: CT scan sọ não, MRI sọ não. Trên hình ảnh CT hay MRI sọ não có thể nhìn thấy cấu trúc não bị chèn ép, lệch khỏi vị trí bình thường thoát qua các lỗ hộp sọ (lỗ lớn). Một số trường hợp có thể thấy nguyên nhân gây thoát vị như u, mảng xuất huyết,... CT scan sọ não cho phép nhìn thấy rõ tình trạng thoát vị não Điều trị thoát vị não Thoát vị não là một cấp cứu trong y khoa. Mục tiêu của việc điều trị là cứu sống người bệnh. Để giúp đẩy lùi hoặc ngăn ngừa tình trạng thoát vị não, các bác sĩ sẽ điều trị tình trạng phù não và sự gia tăng áp lực trong não. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm: Ổn định các chức năng sống (ABC - đường thở, hô hấp, tuần hoàn): Các chức năng sống cần được đánh giá, xử lý ngay và duy trì ổn định. Nhập viện vào khoa hồi sức tích cực (ICU): Bệnh nhân được đưa vào ICU để có thể theo dõi sát tình trạng hô hấp, huyết áp và thần kinh. Điều trị nguyên nhân (nếu có thể): Điều trị nguyên nhân gây thoát vị não (nếu có thể) giúp hạn chế diễn tiến bệnh. Loại bỏ khối u hoặc cục máu đông nếu chúng làm tăng áp lực bên trong hộp sọ và gây thoát vị. Giảm phù não: Các thuốc làm giảm phù não như mannitol , nước muối hoặc thuốc lợi tiểu khác cũng được sử dụng. Thuốc an thần: Các trường hợp hoạt động cơ quá mức (ví dụ do mê sảng, co giật , đau,…) có thể làm tăng áp lực nội sọ, vì thế có thể cần dùng thuốc an thần để kiểm soát các cơn kích động. Thuốc hạ áp: Thuốc hạ huyết áp theo đường toàn thân chỉ cần thiết khi tăng huyết áp nặng (>180/95 mm Hg). Chú ý rằng mức huyết áp cần phải đủ để duy trì áp lực tưới máu não ngay cả khi áp lực nội sọ tăng. Tăng thông khí: Đặt nội khí quản và tăng nhịp thở để giảm nồng độ carbon dioxide (CO2) trong máu gây co mạch máu nên làm giảm lưu lượng máu não. Mở sọ giải áp: Phẫu thuật mở sọ có thể được thực hiện để tạo khoảng không cho não bị phù nề. Thủ thuật này có thể ngăn ngừa tử vong nhưng không cải thiện về mặt chức năng chung và có thể dẫn đến một số biến chứng như não úng thủy ở một số bệnh nhân. Mở sọ giải áp là một phương pháp hiệu quả giúp hạn chế sự gia tăng tổn thương nhu mô não Rút dịch não tủy: Khi áp lực nội sọ tăng, dịch não tủy có thể được loại bỏ từ từ với tốc độ giảm từ 1 đến 2 mL/phút để giúp hạ thấp áp lực nội sọ. Hạ thân nhiệt: Khi áp lực nội sọ tăng lên sau chấn thương đầu, ngừng tim,... việc giảm thân nhiệt xuống 32 -35°C giúp giảm áp lực nội sọ xuống < 20mmHg. Tuy nhiên một số bằng chứng cho thấy phương pháp điều trị này có thể không làm giảm áp lực nội sọ nên còn gây nhiều tranh cãi.