Klaas Annink
Klaas Annink, better bekend as Huttenkloas (18 juni 1710 - Oldenzel, 13 september 1775), was nen misdoadiger oet Tweante, den as bekend wörden is um de groewelike wieze woerop as hee dooddoan is.
Leaven[bewark | bronkode bewarken]
Völle is der neet bekend oaver et leaven van Annink. Hee was nen zönne van Joannes Annink en Gertrudis Stuiters. Woarskienlik wör hee geboren bie Bentel. Umdat hee ook wal es Klaas Coenderink eneumd wör, is an te nemmen at hee nen zet op erve Coenderink ewoond hef bie Hengevelde.
Annink was in et dagelikse leaven woarskienlik dagloner. Hee most et hebben van de klusjes dee as he in de umgeving van de boeren mangs te doon kreeg. Ginnen vetpot, dus gung hee vake hen gappen. Met ziene vrouwe Aarne en zienen zönne Jannes har he skold an heel wat deefstallen rond Bentel en Hengeveld. Gappen deden dagloners wal vaker um te oaverleaven, mer bie Annink gung et nen trad wieder.
Moorden[bewark | bronkode bewarken]
'n Eersten moord plegen hee en zienen zönne in 1774. Nen halven neave van Annink, Pompen-Harmen, wonen nen zet bie öar in. Hee wust van de gauwdeverieje of en dat zat de Anninks neet lekker. Ze warren völs te bange at Pompen-Harmen te völle babbels kreeg. Op nen oavend grepen ze em, knuppen em vaste an nen stool en houwen em töt twee moal oaver met ne biele 'n kop in. Aarne en Jannes treuken em de kleare oet -- dee konnen ze ja nog good gebroeken -- en sleppen et liek met een touw um 'n hals noar ne koele achter et hoes, woeras ze em begreaven.
In dee tied gungen der regelmoatig eenzame handelsleu zo as kiepenkearls langs de weg. Ene doarvan van was Willem Stint, nen hoajenverkoper oet et Münsterlandse Werelte. Den sleup wal es bie de Anninks as he wier es op duurreize was. Stint zol in 1774 noar de wintermaarkt in Goor goan, mer köm nooit wierumme. Hee was de leste keer bie Annink hoaste 'oetverkocht' en had nen flinken tuk met centen bie zik: vieftig guldens. Een best bedrag in dee tied. Aarne deed der em ne komme koffie met krintenstoete in en heul em an de proat töt Kloas en Jannes wierkömmen. Zee heul boeten de wocht, terwiel as Kloas en Jannes der binnen met ofkaarten. Doarnoa poetsen Aarne de vloere skone en begreuven de kearls et liek van Stint achter op et land.
Do as Stint wal oardig lange oetbleef, köm zien vader noar Twente um allens oet te zeuken. Hee kennen Willem ziene vaste route. Bie noavroage vernöm hee van de leu at ze 'n kiepenkearl vuur et leste bie Annink ezeen hadden. Ook wussen ze te vertellen at Huttenkloas en de vrouwe de leste tied völs te mooie kleare anhadden en leupen met 'n pungel van Stint. Dat was bewies genog um an te teunen at et Huttenkloas edoan had.
Vervolging en oetsproake[bewark | bronkode bewarken]
Vader Stint deed angifte bie de rechtbanke van Delden. Huttenkloas en Jannes wörden egreppen en ook Aarne en jungsten zönne Gerrit van 17 joar. Huttenkloas wör 114 dagen vaste zat op nen specialen stool. Officiëlen anklager was 'n drost van Twente, mer den leut zik vertegenwoordigen duur nen jurist, Mr. J.W. Cramer, rechter van Delden. Den deed de verdachten ene vuur ene oetheuren. Twee börgemeisters van Oldenzel hulpen em: Benjamin Nagel en Jan Palthe. De Anninks maken mekaar allemoal zwart, mer de rechtbanke wust met martelmethoden et hele verhaal van Aarne lös te kriegen.
Op 'n 22sten augustus van 1775 köm rechter Cramer töt ne oetsproake: Kloas, Aarne en Jannes mossen vuur de moorden op Pompen-Harmen en Willem Stint op de allerzwöarste wieze te dood ebracht worden: duur radbrekken. Een paar dagen later kregen ze et te heuren.
Dee oetsproake köm zo as altied in dee tied in de förm van road van dree roadgevende rechters an 'n drost van Twente: Paulus Putman, Everhard Putman en Rudolf Jordens, allemoal oet Deaventer. Öar road was egrondt op beskrievingen van de ondervroagingen. De oetsproake gung met de post noar de landdrost van Twente, Sigismund van Heiden Hompesch. Den meug et vonnis vuurleazen, woermet et vaste lea. 'n Drost mocht ook weten wat der met 'n jongsten zönne Gerrit geburen most. Hee wör op de boot ezat noar 'Oost- of West Indien met excommandatie, om hem aldaar te houden'.
Doodstraf
'n 13en september van 1775 mos et geburen. Et proces gung et hele land duur en zelfs de Oprechte Haarlemse Courant was der bie. Nen macht volk van zo'n 20.000 leu vertreu zik op et galgenveld van Oldenzel um te kieken noar de oetvoering.
De umbrenging volgen et vonnis precies. Eerst deden ze de moo, Aarne, wörgeln an ne worgpoer. Zee had zelf nums dood edoan, mer der wal an methulpen. Doarnoa was eerst de zönne an de buurte en doarnoa de vader. Dat gung minder mild. Jannes en Kloas wörden op een rad vasteknupt. 'n Beul bökkern öar met nen bökker zowat alle butte an bölle, te beginnen bie de bene. Doarnoa wörden ze beide met dezelfde akse as woeras ze et zelf met doan hadden 'n kop inehöwwen. Ze kregen doarnoa een touw um 'n nekke en wörden der met vaste an et rad knupt en zo nog verskeidene wekken te kieken ezat. Oetendelik wörden ze begreaven op et galgenveld.
Ontvangst[bewark | bronkode bewarken]
Huttenkloas kreeg zelfs vuur dee tied al nen oetzunderlik zwoaren straf. De Verlichting was anebreuken en de meeste rechters zollen et neet zo groewelik anepakt hebben. 'n Drost van Twente had doar skoonwal nog ginnen bodskop an.
Et gewone volk was in ieder geval onder 'n indruk. Et verhaal van Annink wör nog eeuwen 'bie et lösse veur' duurverteld en vake ook flink anedikt, woermet as Huttenkloas een hoaste legendarisch figuur wör.
Mooi um te weten[bewark | bronkode bewarken]
- Rechtevoort is der een beermeark op de maarkt wat zienen naam dreg: Huttenkloas Bier, met as logo den stool.
- In 2009 zatten de Almelose muzikant Alexander Schoemaker et verhaal van Huttenkloas op riem in de 'Ballade van Huttenkloas'.